Last Updated on 12/10/2026 by Monika
Në shumicën e vendeve të Bashkimit Evropian shitja e tokës lejohet, por rregullat ndryshojnë nga një shtet në tjetrin. Nuk ka një ligj të vetëm të BE-së që rregullon shitjen e tokës; kjo është kryesisht kompetencë e shteteve anëtare.
Në përgjithësi, legjislacionet e vendeve të BE-së parashikojnë disa parime të përbashkëta:
-E drejta e pronës private mbrohet dhe pronari mund ta shesë tokën e tij.
-Kontrata e shitjes duhet të bëhet sipas formës së parashikuar nga ligji (zakonisht me noter) dhe të regjistrohet në regjistrin e pasurive të paluajtshme.
-Shteti mund të vendosë kufizime për interesa publikë, si mbrojtja e tokës bujqësore, pyjeve, mjedisit ose trashëgimisë kulturore.
Në disa vende ekziston e drejta e parablerjes për fermerët fqinjë, qiramarrësin e tokës ose shtetin, sidomos për tokën bujqësore.
Disa shtete vendosin kushte për blerësit, për shembull kërkojnë që toka bujqësore të blihet nga persona që merren me bujqësi ose të pengojnë përqendrimin e tepërt të tokës në pak duar.
Për shembull:
Gjermania kërkon miratim në disa raste për shitjen e tokës bujqësore, për të mbrojtur strukturën e fermave.
Franca ka një sistem të posaçëm (SAFER), i cili mund të ushtrojë të drejtën e parablerjes për tokën bujqësore.
Polonia dhe Hungaria kanë rregulla më të rrepta për blerjen e tokës bujqësore, veçanërisht nga persona që nuk janë fermerë.
Pra, modeli që mbizotëron në BE është: shitja e tokës është e lirë si parim, por mund t’i nënshtrohet kufizimeve të arsyeshme dhe proporcionale për mbrojtjen e interesit publik, veçanërisht për tokën bujqësore.
Nëse duam ta trajtojmë për vendin tonë dhe të bëjmë krahasimet me standardet e vendeve të BE-së (për shembull për ligjin 20/2020 ose për tokën bujqësore), mund të arrijmë në përfundimin se kemi të bëjmë një çështje, ku nuk ka një përgjigje të vetme “të drejtë”, sepse përfshin një ekuilibër mes zhvillimit ekonomik dhe mbrojtjes së interesit kombëtar.
Nëse do ta shihnim nga një këndvështrim i balancuar:
ARGUMENTET PRO LEJIMIT TË SHITJES SË TOKËS TË HUAJVE:
– Mund të sjellë investime të reja, vende pune dhe zhvillim ekonomik.
– Rrit vlerën e pronave dhe mund të nxisë zhvillimin e zonave të pazhvilluara.
– Është në përputhje me një ekonomi të hapur dhe me afrimin ndaj standardeve evropiane.
ARGUMENTET PËR VENDOSJEN E KUFIZIMEVE TË SHITJES SË TOKËS TË HUAJVE:
– Shqipëria është një vend me sipërfaqe të kufizuar dhe toka është një burim që nuk zëvendësohet.
– Shitja pa kufizime mund të çojë në përqendrimin e sipërfaqeve të mëdha në duart e investitorëve të huaj.
– Mund të ndikojë në çmimet e tokës, duke e bërë më të vështirë blerjen për qytetarët shqiptarë dhe fermerët vendas.
– Në zonat me rëndësi strategjike (kufitare, bregdetare, ushtarake) shteti mund të ketë arsye të forta për të vendosur kufizime.
Prandaj, shumë vende evropiane nuk zgjedhin as ndalim të plotë, as liri të pakufizuar. Ato zbatojnë një model të ndërmjetëm:
– lejojnë shitjen e tokës të huajve;
– vendosin rregulla për tokën bujqësore ose zonat strategjike;
– në disa raste kërkojnë miratim administrativ ose u japin të drejtë parablerjeje fermerëve ose shtetit.
Ky model synon të mbrojë interesin publik pa cenuar në mënyrë të panevojshme të drejtën e pronës.
Pra, për një vend si Shqipëria, një qasje e arsyeshme mund të jetë lejimi i shitjes së tokës me garanci dhe kufizime të mirëpërcaktuara për kategori të caktuara tokash (për shembull, domosdoshmëria e të paturit të shtetësisë shqiptare) në vend të një liberalizimi të pakushtëzuar. Kjo është edhe në përputhje me mënyrën se si shumë shtete evropiane trajtojnë këtë çështje.