Last Updated on 14/07/2026 by EL
Parlamenti hungarez ka miratuar një ndryshim kushtetues që synon largimin nga detyra të Presidentit Tamás Sulyok, duke hapur përplasjen më të madhe institucionale në vend pas ardhjes në pushtet të kryeministrit Péter Magyar. Magyar, lideri i partisë Tisza që fitoi zgjedhjet e prillit me një rezultat të thellë, e akuzon presidentin Sulyok se është një “kukull” e ish-kryeministrit Viktor Orbán dhe pjesë e sistemit politik të ndërtuar gjatë qeverisjes së tij të gjatë. Kryeministri i ri hungarez ka premtuar një ndryshim të plotë të sistemit politik dhe jo vetëm një ndërrim qeverie. Për këtë arsye, ai ka nisur një proces të quajtur “purgatorium”, me synimin për të larguar disa prej figurave kryesore të emëruara gjatë periudhës së Orbánit.
Sipas Magyar, Presidenti Sulyok nuk ka mbrojtur mjaftueshëm shtetin e së drejtës dhe institucionet demokratike. Ai e ka akuzuar atë se nuk ka reaguar ndaj pretendimeve për përdorim të shërbimeve sekrete kundër aktivistëve dhe figurave të opozitës gjatë fushatës zgjedhore. “Shërbimet sekrete duhet të mbrojnë shtetin hungarez dhe nuk mund të shndërrohen kurrë në ushtri private të partisë në pushtet”, ka deklaruar Magyar.
Ekspertët ligjorë thonë se përplasja ka edhe një dimension tjetër politik: kompetencat e presidentit për të dhënë falje. Nëse persona të rëndësishëm të qeverisë së mëparshme do të përballen me hetime penale, presidenti mund të ketë mundësinë të ndërhyjë përmes të drejtës së faljes.
Por Sulyok ka refuzuar kategorikisht të japë dorëheqjen. Ai argumenton se parlamenti nuk ka bazë kushtetuese për t’i ndërprerë mandatin dhe paralajmëron se kjo lëvizje mund ta çojë Hungarinë drejt një krize institucionale. “Nuk kam asnjë arsye të jap dorëheqjen. Nuk ekziston asnjë bazë kushtetuese për largimin tim”, ka deklaruar presidenti, duke shtuar se ndryshimi i ligjit synon një individ të vetëm dhe dëmton parimet e shtetit të së drejtës.
Partia Fidesz e Viktor Orbánit, e cila e kishte propozuar vetë Sulyokun për president, e ka cilësuar përpjekjen për shkarkim si një hap drejt “tirranisë”. Orbán u ka bërë thirrje qytetarëve të kundërshtojnë atë që ai e quan një largim të detyruar të presidentit. “Nëse presidenti largohet me forcë nga detyra, Hungaria ka të drejtë të rezistojë. Dhe ne do ta bëjmë këtë”, ka shkruar Orbán.
Sipas procedurës së miratuar, Presidenti Sulyok ka pesë ditë kohë për të vendosur nëse do ta firmosë ndryshimin kushtetues. Nëse ai e nënshkruan, ndryshimi hyn në fuqi dhe mandati i tij përfundon. Nëse refuzon, parlamenti mund të nisë procedurën e shkarkimit dhe t’i kërkojë Gjykatës Kushtetuese të vendosë për largimin e tij. Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se kjo rrugë është e pasigurt, pasi gjykata mund të arrijë në përfundimin se presidenti nuk ka kryer një shkelje aq të rëndë sa të justifikojë shkarkimin. Një tjetër pikë e diskutueshme është zëvendësimi i përkohshëm i presidentit nga kryetari i parlamentit, pasi ligji hungarez e lejon këtë vetëm kur kreu i shtetit nuk është në gjendje të ushtrojë detyrën.
Qeveria e Magyar argumenton se largimi i Sulyokut ishte një premtim elektoral dhe se mbështetet nga shumica e qytetarëve. Një sondazh i publikuar në maj tregonte se 67% e votuesve hungarezë mbështesnin largimin e presidentit.
Nga ana tjetër, Sulyok këmbëngul se nuk ekziston asnjë bazë ligjore për shkarkimin e tij dhe se ndarja e pushteteve duhet të respektohet. Edhe Bashkimi Evropian po ndjek nga afër zhvillimet në Hungari. Komisioni Evropian ka deklaruar se po monitoron situatën, ndërsa disa eurodeputetë kanë kërkuar që çështja të trajtohet me urgjencë. Presidenti hungarez ka kërkuar gjithashtu një opinion nga Komisioni i Venecias, organi këshillues kushtetues i Këshillit të Evropës, i përbërë nga ekspertë të pavarur ligjorë. Përplasja mes kryeministrit Péter Magyar dhe Presidentit Tamás Sulyok tashmë është kthyer në testin e parë të madh për demokracinë dhe ekuilibrin e pushteteve në Hungarinë e re politike.