nga Chris Cotonou
Aksenti amerikan, kostumet shkëlqyese dhe një paletë e zymtë si në “Dunkirk” krijojnë menjëherë atmosferën e filmit të ri të Christopher Nolan. Por ajo që ka ndezur debat është diçka tjetër: mungesa e plotë e aktorëve grekë në një film që bazohet mbi mitologjinë më themelore të Greqisë.
Filmi “The Odyssey”, që pritet të jetë një nga blockbuster-at më të mëdhenj të vitit, është konceptuar si një kast “që përfaqëson botën”. Në teori, një ide gjithëpërfshirëse. Në praktikë, sipas kritikëve dhe publikut grek, një paradoks i madh: bota përfaqësohet, por Greqia mungon.
Një nga shembujt më të diskutuar është zgjedhja e Lupita Nyong’o në rolin e Helenës së Trojës, një vendim që ka ndezur reagime të forta në internet, përfshirë edhe akuza për mungesë “autenticiteti”. Por për shumë grekë, çështja nuk është vetëm aty.
Në kastin e filmit, ku shfaqen emra si Matt Damon, Zendaya, Tom Holland dhe të tjerë, mungon krejtësisht një aktor me origjinë greke. Dhe kjo, sipas kritikëve, nuk është rastësi e pafajshme, por një model i përsëritur i Hollywood-it.
Një mungesë që përsëritet
Që nga filmat klasikë si “Jason and the Argonauts” (1963) e deri te “Troy” (2004), Hollywood-i ka marrë lirisht mitologjinë greke, por rrallëherë ka përfshirë grekët në rrëfimin e saj. Grekët, sipas këtij debati, janë përdorur si imazh, por jo si zë.
Kritiku grek i filmit Thodoris Koutsogiannopoulos e përmbledh këtë ndjesi si një klishe të përsëritur: një Greqi e reduktuar në stereotipe – ose mitike, ose turistike – por rrallë moderne dhe reale.
Mitologjia si pronë universale, por identiteti si mungesë
Debati thellohet më tej: për Hollywood-in, historitë e Homerit janë pjesë e trashëgimisë botërore. Por për grekët, ato janë gjithashtu pjesë e identitetit kulturor, gjuhësor dhe historik.
Në shumë familje greke, figurat e Homerit nuk janë vetëm personazhe letrare, por referenca të gjalla kulturore. Kjo e bën mungesën e përfaqësimit jo thjesht artistike, por edhe emocionale.
Siç theksojnë disa kritikë, ironia është e qartë: ndërsa industria filmike flet gjithnjë e më shumë për “përfaqësim global”, një nga kulturat themelore të rrëfimit perëndimor mbetet jashtë kornizës së saj moderne.
Një debat më i madh se një film
Për disa, kjo është thjesht një zgjedhje artistike. Për të tjerë, një simptomë e mënyrës si Hollywood-i trajton kulturat burimore të miteve që adapton.
Në thelb, debati për “The Odyssey” nuk është vetëm për kastin. Është për pyetjen më të vjetër të tregimit: kush ka të drejtë të tregojë historinë – dhe kush mbetet jashtë saj.
Dhe për grekët, përgjigjja është e thjeshtë: nuk kërkojnë protagonizëm absolut, por të paktën një vend në tryezë.
Në fund, ironia mbetet homerike: një epikë për kthimin në shtëpi – nostos – ku një pjesë e origjinës duket se është lënë jashtë udhëtimit.
Burimi: theguardian.com