Përgatiti: Leonard Veizi
Në vitin 1944, ndërsa Lufta e Dytë Botërore po hynte në fazën e saj vendimtare, Aleatët ndërmorën një nga operacionet më të fshehta dhe më të rrezikshme të luftës në prapavijat e pushtuara nga nazistët: Operacionin “Carpetbagger”.
Ky operacion nuk ishte një betejë klasike me tanke dhe divizione, por një luftë në hije – e zhvilluar natën, në heshtje, mbi qiellin e errët të Evropës së pushtuar.
Lufta nga ajri, në errësirë
Operacioni Carpetbagger u drejtua kryesisht nga OSS (Office of Strategic Services) – shërbimi sekret amerikan, pararendësi i CIA-s – në bashkëpunim të ngushtë me SOE (Special Operations Executive) britanike. Qëllimi ishte i qartë:
të furnizoheshin lëvizjet e rezistencës evropiane me armë, municione, radio, eksplozivë dhe agjentë të trajnuar, për të goditur pushtuesin gjerman nga brenda.
Avionët aleatë – kryesisht B-24 Liberator të modifikuar – niseshin nga bazat ajrore në Angli dhe më vonë nga Italia e Jugut. Ata fluturonin natën, pa drita, në lartësi të ulëta, duke shmangur radarët dhe artilerinë kundërajrore gjermane. Çdo fluturim ishte një mision vetëvrasës: një gabim i vogël do të thoshte rrëzim, kapje ose zhdukje pa gjurmë.
Armë që binin nga qielli
Në zonat e pushtuara të Francës, Belgjikës, Holandës, Danimarkës dhe Norvegjisë, avionët hidhnin: armë automatike (Sten, Thompson), municione, eksplozivë plastike, radio-transmetues, para dhe dokumente të falsifikuara, si dhe agjentë sekretë, të trajnuar për sabotim, organizim rezistence dhe spiunazh.
Hedhjet bëheshin në pika të paracaktuara, të sinjalizuara nga rezistenca me drita ose shenja në tokë. Një sinjal i gabuar mund të nënkuptonte pritë gjermane. Në shumë raste, njerëzit në tokë prisnin me orë të tëra në errësirë, me armë në dorë, duke dëgjuar zhurmën e motorëve që vinte nga larg.
Zgjerimi drejt Ballkanit
Me avancimin e Aleatëve në Itali, operacioni u shtri edhe në Ballkan, një rajon strategjik, por jashtëzakonisht i ndërlikuar politikisht dhe ushtarakisht.
Këtu, Carpetbagger mori një dimension tjetër: jo vetëm furnizim rezistence, por edhe ndikim në ekuilibrat politikë të pasluftës.
Në Jugosllavi, Greqi dhe Shqipëri, avionët aleatë hodhën armë dhe materiale për forcat partizane që luftonin kundër pushtimit gjerman dhe bashkëpunëtorëve lokalë.
Shqipëria, furnizime në male
Në rastin e Shqipërisë, terreni i ashpër malor dhe mungesa e infrastrukturës e bënin operacionin edhe më të rrezikshëm. Hedhjet ajrore kryheshin kryesisht në zona të thella malore, larg qyteteve, ku njësitë partizane kishin kontroll më të madh.
Furnizimet përfshinin: armë të lehta, municione, radio për lidhje me komandat aleate, ndihma mjekësore.
Agjentë britanikë dhe amerikanë zbarkuan gjithashtu në territorin shqiptar, për të mbajtur lidhje me drejtuesit e rezistencës, për të koordinuar veprimet dhe për të raportuar mbi lëvizjet gjermane.
Megjithatë, ashtu si në pjesën tjetër të Ballkanit, këto misione shpesh zhvilloheshin në një terren politik të mjegullt, ku lufta kundër pushtuesit ndërthurej me rivalitete të brendshme dhe me të ardhmen e pushtetit pas luftës.
Një luftë e padukshme, por vendimtare
Operacioni Carpetbagger nuk zuri faqet e para të gazetave të kohës. Nuk pati parada dhe as dekorata publike. Por ndikimi i tij ishte thelbësor.
Ai: forcoi rezistencën evropiane, sabotonte linjat gjermane të furnizimit, krijoi kaos në prapavijat e Rajhut, dhe përgatiti terrenin për çlirimin e Evropës Perëndimore dhe Juglindore.Ishte një luftë e heshtur, ku armët binin nga qielli, agjentët zhdukeshin në errësirë dhe fati i kombeve shpesh varej nga një fluturim nate që mund të mos kthehej kurrë.