Nga Leonard Veizi
Emri i saj u shndërrua në një mit të pashlyeshëm, një psherëtimë që përshkoi dekadat me pyetjen që u kthye në refren: “Kush je ti, Greta Garbo?”, duke e zhveshur emrin nga funksioni i thjeshtë identifikues për ta shndërruar në përkufizimin absolut të enigmës njerëzore…
…Ajo nuk ishte thjesht një aktore, por një njësi matëse e misterit, një pikë referimi për distancën e paarritshme dhe për atë lloj madhështie të ftohtë që refuzon çdo shpjegim — e mbetur, pikërisht për këtë arsye, një figurë përtej kohës; një prani që nuk u konsumua kurrë, por u shndërrua në legjendë.
Si një hije që ndriçonte ekranin me një magnetizëm të akullt, ajo nuk pati nevojë për britma apo zëra të lartë për të vulosur pavdekshmërinë e saj. U tërhoq nga kjo botë në vitin 1990, në moshën 85-vjeçare, por la pas një siluetë që i reziston çdo rrebeshi kohor, si ikonë e vetmisë në analet e kinemasë.
E lindur në Suedi dhe e kurorëzuar në qiellin e Hollywood-it të viteve ’20 dhe ’30, Garbo ishte më shumë se një interpretuese; ajo ishte një gjendje shpirtërore. Një krijesë që kamera e adhuronte me pasion, ndonëse ajo vetë dukej se i shmangej botës që i thurte lavde.
Sytë e saj, të cilësuar shpesh si “puse të thella melankolie”, mbartnin një ndjesi të përhershme humbjeje që u bë firma e saj artistike. Nën petkun e grave të brishta e të përhumbura mes dashurisë dhe fatit, ajo nuk luante thjesht dhimbjen — ajo dukej se e distilonte atë drejtpërdrejt nga shpirti i saj.
Në një karrierë që zgjati vetëm 15 vjet, Garbo u dha admiruesve talentin e saj në aktrim, por asgjë nga vetja — asnjë detaj nga jeta e saj, pa iu përgjigjur kurrë thashethemeve apo spekulimeve.
Tre vjet pas debutimit të saj në filmin amerikan, “Variety” e përshkroi Greta Garbo si “yllin më misterioz të Hollywood-it”. Më shumë se 50 vjet më vonë, një tjetër shkrim i “Variety” niste me fjalët: “Duke qenë se Greta Garbo mbetet ende personaliteti më i pakapshëm, më misterioz dhe më i përfolur i kinemasë në planet…”
Edhe kur Instituti Amerikan i Filmit, në vitin 1999, e renditi në vendin e pestë mes yjeve më të mëdhenj të kinemasë klasike, ky vlerësim ishte thjesht konfirmim formal i asaj që bota e kishte ditur prej kohësh: magjinë e një gruaje që, në kulmin e shkëlqimit, zgjodhi heshtjen në vend të dritave dhe vetminë në vend të duartrokitjeve.
Kjo tërheqje e bëri përfundimisht të paarritshme, duke e lënë Greta Garbon si një portret të pambaruar në gjysmëhije, një shpirt të mbyllur hermetikisht dhe një legjendë që, fatmirësisht për artin, nuk u shpjegua kurrë plotësisht.