Përgatiti: Leonard Veizi
Për më shumë se gjashtë shekuj, dinastia osmane kishte sunduar një perandori që shtrihej në tri kontinente, nga Ballkani në Lindjen e Mesme dhe nga brigjet e Mesdheut deri në territoret e Azisë. Por në fillim të shekullit XX, kjo fuqi historike ishte shndërruar në një shtet të dobësuar, të rrënuar nga luftërat, humbjet territoriale dhe krizat e brendshme.
Lufta e Parë Botërore i dha goditjen përfundimtare. Perandoria Osmane, e rreshtuar në krah të Gjermanisë dhe Austro-Hungarisë, doli e mundur nga konflikti. Territoret e saj u vunë nën ndikimin e fuqive fituese, ndërsa vetë Stambolli u pushtua nga forcat aleate. Në Anadoll, ndërkohë, po merrte formë një lëvizje e re kombëtare, e udhëhequr nga Mustafa Qemal Ataturku, e cila kundërshtonte si pushtimin e vendit, ashtu edhe autoritetin politik të oborrit sulltanor.
Në këtë klimë, sulltani Mehmeti i VI, i njohur edhe si Vahideddin, u gjend përballë një realiteti që nuk mund ta kontrollonte më. Ai kishte hipur në fron në vitin 1918, në një moment kur perandoria ishte tashmë në prag të shpërbërjes. Katër vjet më vonë, pushteti i dinastisë osmane do të merrte fund.
Më 1 nëntor 1922, Asambleja e Madhe Kombëtare e Turqisë, e mbledhur në Ankara, mori vendimin historik për shfuqizimin e sulltanatit. Ishte një akt politik që i jepte fund pushtetit shekullor të dinastisë osmane. Megjithatë, Mehmeti i VI nuk abdikoi në kuptimin tradicional të fjalës. Ai u rrëzua nga një vendim i Asamblesë, ndërsa kalifati islamik u mbajt përkohësisht, i shkëputur tashmë nga pushteti shtetëror.
Më 17 nëntor 1922, Mehmeti i VI ndërmori largimin e tij të fundit nga Stambolli. Pa ceremoni madhështore, pa kortezhin e zakonshëm perandorak dhe pa përshëndetjet që dikur shoqëronin daljet e tij publike, ai u largua nga pallati dhe hipi në bordin e anijes luftarake britanike HMS Malaya. Bashkë me të udhëtonin djali i tij dhe disa njerëz të oborrit. Destinacioni i parë ishte Malta, ku qëndroi për disa javë nën mbrojtjen britanike.
Në Stamboll nuk do të kthehej më kurrë.
Ndërkohë, në Ankara, Mustafa Qemal Ataturku po ndërtonte themelet e shtetit të ri turk. Më 29 tetor 1923 u shpall Republika e Turqisë dhe Ataturku u zgjodh presidenti i saj i parë. Një epokë e re kishte nisur, ndërsa institucionet e vjetra të perandorisë po zhdukeshin njëra pas tjetrës. Më 3 mars 1924, Asambleja shfuqizoi edhe kalifatin, duke i dhënë fund përfundimisht institucionit të fundit politik e fetar të dinastisë osmane në Turqi.
Mehmeti i VI e kaloi pjesën e fundit të jetës në mërgim. Pas qëndrimit në Maltë dhe udhëtimeve të tjera, u vendos në Sanremo të Italisë, në brigjet e Ligurias. Njeriu që kishte mbajtur titullin e sulltanit të një perandorie gjashtë shekullore jetonte tashmë larg Stambollit, pa fron, pa oborr dhe pa pushtet.
Më 16 maj 1926, në moshën 65-vjeçare, ai vdiq në Sanremo. Edhe pas vdekjes nuk iu lejua të varrosej në Turqi. Trupi i tij u dërgua në Damask, ku u varros pranë xhamisë së Sulltan Selimit.
Kështu përfundoi historia e sulltanit të fundit osman. Me largimin e Mehmetit të VI nuk u zhduk vetëm një monark, por edhe një rend politik që kishte përcaktuar fatet e një pjese të madhe të botës për rreth gjashtë shekuj. Perandoria që dikur kishte hyrë në Kostandinopojë, kishte rrethuar Vjenën dhe kishte sunduar pjesën më të madhe të Ballkanit, tani i përkiste historisë.
Dinastia osmane kishte humbur fronin. Republika turke kishte marrë vendin e perandorisë.