Last Updated on 10/03/2026 by Leonard
Në mëngjesin e 10 marsit 1952, politika e Kuba mori një kthesë dramatike. Gjenerali dhe ish-presidenti Fulgencio Batista organizoi një grusht shteti të shpejtë dhe të suksesshëm, duke marrë kontrollin e qeverisë dhe duke e shpallur veten “president të përkohshëm”.
Ndërhyrja ushtarake ishte e befasishme dhe u krye pothuajse pa derdhje gjaku, por pasoja e saj politike do të ishte e thellë dhe afatgjatë. Grushti i shtetit rrëzoi nga pushteti presidentin e zgjedhur Carlos Prío Socarrás dhe ndërpreu procesin demokratik që ishte në prag të zgjedhjeve të reja.
Shteti në prag zgjedhjesh
Në fillim të vitit 1952, Kuba po përgatitej për zgjedhjet presidenciale që pritej të mbaheshin në pranverë. Fushata elektorale kishte nisur dhe vendi ishte përfshirë nga një klimë politike e tensionuar. Batista, i cili kishte qenë më parë president i Kubës në periudhën 1940–1944, po kandidonte sërish, por sondazhet dhe analizat e kohës tregonin se ai kishte pak gjasa të fitonte.
Përballë kësaj situate, Batista vendosi të veprojë përmes forcës. Në orët e para të 10 marsit, njësitë ushtarake besnike ndaj tij morën kontrollin e kazermave kryesore dhe institucioneve shtetërore, përfshirë selitë qeveritare dhe stacionet e radios në kryeqytetin Havana.
Presidenti Prío Socarrás, i kapur në befasi nga zhvillimet, nuk arriti të organizonte rezistencë. Brenda pak orësh, Batista kishte marrë kontrollin e aparatit shtetëror.
“President i përkohshëm”
Pas marrjes së pushtetit, Batista shpalli se po merrte drejtimin e vendit si “president i përkohshëm”, duke pretenduar se veprimi i tij ishte i nevojshëm për të stabilizuar vendin dhe për të luftuar korrupsionin politik.
Në praktikë, ai:
-
pezulloi kushtetutën,
-
anuloi zgjedhjet,
-
dhe vendosi kontroll të plotë mbi qeverinë dhe ushtrinë.
Edhe pse grushti i shtetit nuk pati viktima, ai tronditi opinionin publik. Shumë kubanë e panë atë si një kthim në autoritarizëm dhe si fundin e përpjekjeve për stabilitet demokratik në vend.
Një regjim gjithnjë e më represiv
Gjatë viteve që pasuan, regjimi i Batistës u bë gjithnjë e më autoritare dhe represiv. Qeveria mbështetej fort te ushtria dhe policia për të shtypur kundërshtarët politikë.
Në të njëjtën kohë, ekonomia kubane u lidh ngushtë me investimet e huaja, veçanërisht nga Shtetet e Bashkuara. Në kryeqytetin Havana u zhvillua një industri e madhe e kazinove dhe turizmit luksoz, shpesh e lidhur me rrjete kriminale ndërkombëtare. Kjo krijoi një kontrast të fortë mes pasurisë së elitave dhe varfërisë së madhe në zonat rurale.
Pakënaqësia popullore filloi të rritej, sidomos mes studentëve, intelektualëve dhe lëvizjeve revolucionare.
Lindja e revolucionit
Një nga kundërshtarët më të vendosur të regjimit ishte një avokat i ri kuban, Fidel Castro. Ai u bë i njohur fillimisht për sulmin e dështuar ndaj kazermës Moncada në vitin 1953, një ngjarje që shënoi fillimin e lëvizjes revolucionare kundër Batistës.
Pas viteve të rezistencës guerile në male dhe rritjes së mbështetjes popullore, forcat revolucionare arritën të përmbysin regjimin.
Më 1 janar 1959, Batista u detyrua të arratisej nga Kuba, ndërsa revolucionarët e udhëhequr nga Castro morën pushtetin.
Fundi i një epoke
Grushti i shtetit i vitit 1952 nuk ishte thjesht një ndryshim qeverie. Ai ndryshoi rrjedhën e historisë kubane, duke hapur rrugën për revolucionin që do ta kthente vendin në një nga shtetet më të rëndësishme komuniste të hemisferës perëndimore gjatë epokës së Luftës së Ftohtë.
Ajo që nisi si një ndërhyrje ushtarake pa gjak në një mëngjes marsi, përfundoi shtatë vjet më vonë me një revolucion që do të transformonte përgjithmonë Kubën dhe marrëdhëniet e saj me botën.
Përgatiti”: L.Veizi