Në shkurt të vitit 1934, Austria u përfshi nga një konflikt i shkurtër, por vendimtar, që do të përcaktonte fatin politik të vendit për vitet në vijim. E njohur si Lufta Civile Austriake ose Kryengritja e Shkurtit, përplasja shpërtheu më 12 shkurt dhe përfundoi më 16 shkurt 1934, duke vënë përballë forcat qeveritare autoritare me organizatat e armatosura të Social Demokratëve. Brenda pak ditësh luftimesh në Vjenë dhe qytete të tjera industriale, rreth një mijë persona humbën jetën, ndërsa mijëra të tjerë u plagosën ose u arrestuan.
Rrënjët e konfliktit gjendeshin në krizën politike dhe ekonomike që kishte goditur Austrinë pas Luftës së Parë Botërore. Polarizimi midis të majtës socialdemokrate dhe kampit konservator-autoritar u thellua gjatë viteve ’20 dhe fillimit të viteve ’30. Qeveria, e drejtuar nga kancelari Engelbert Dollfuss, kishte pezulluar parlamentin në vitin 1933 dhe kishte filluar ndërtimin e një sistemi korporativ autoritar, të frymëzuar pjesërisht nga modeli fashist italian. Ndalimi i partive opozitare dhe përpjekja për të çarmatosur milicitë punëtore e bënë të pashmangshme përplasjen e armatosur.
Luftimet më të ashpra u zhvilluan në lagjet punëtore të Vjenës, ku njësitë e socialdemokratëve – të njohura si Schutzbund – u përballën me ushtrinë dhe policinë qeveritare. Epërsia ushtarake e shtetit dhe mungesa e koordinimit të kryengritësve çuan shpejt në shuarjen e rezistencës. Pas humbjes, Partia Socialdemokrate u shpall e jashtëligjshme, drejtuesit e saj u burgosën ose u detyruan të mërgonin, ndërsa sistemi pluralist austriak mori fund.
Ngjarjet e shkurtit 1934 hapën rrugën për vendosjen e një regjimi autoritar të njohur si “austrofashizëm”, i cili synonte të ruante pavarësinë e Austrisë përballë presionit në rritje nga Adolf Hitler dhe Gjermania Naziste. Ironikisht, vetë Dollfussi u vra vetëm pak muaj më vonë, në korrik 1934, gjatë një grushti shteti të organizuar nga nazistët austriakë, duke dëshmuar se stabiliteti i regjimit të tij ishte i brishtë.
Lufta Civile Austriake mbetet një nga episodet më dramatike të historisë evropiane ndërmjet dy luftërave botërore. Ajo shënoi fundin e demokracisë parlamentare në Austri, dobësoi rezistencën ndaj nazizmit dhe krijoi kushtet që, katër vjet më vonë, vendi të aneksohej nga Gjermania në Anschluss-in e vitit 1938. Në këtë kuptim, përplasja e shkurtit 1934 nuk ishte thjesht një konflikt i brendshëm, por një paralajmërim i hershëm i stuhisë politike që do të përfshinte gjithë Evropën.
Përgatiti: L.Veizi