Në pranverën e vitit 1938, harta politike e Evropës ndryshoi në mënyrë dramatike. Më 12 mars, trupat e Wehrmacht kaluan kufirin dhe hynë në territorin e Austria, duke realizuar një nga veprimet më të rëndësishme të zgjerimit të Gjermanisë Naziste. Ngjarja u njoh në histori si Anschluss.
Fundi i pavarësisë austriake
Ideja e bashkimit të Austrisë me Gjermaninë kishte ekzistuar prej kohësh në disa rryma nacionaliste gjermane, por ishte ndaluar qartë pas Luftës së Parë Botërore nga traktatet ndërkombëtare që synonin të ruanin ekuilibrin në Evropë.
Megjithatë, me ardhjen në pushtet të Adolf Hitler në vitin 1933, ideja e bashkimit të “gjermanëve në një shtet të vetëm” u bë pjesë qendrore e politikës naziste. Hitleri, vetë me origjinë austriake, e konsideronte Austrinë si një pjesë natyrore të Reich-ut gjerman.
Hyrja e trupave dhe entuziazmi në rrugë
Më 12 mars 1938, njësitë e Wehrmacht-it hynë në Austri pothuajse pa hasur rezistencë ushtarake. Në shumë qytete, trupat gjermane u pritën nga turma njerëzish që valëvitnin flamuj nazistë dhe shfaqnin entuziazëm për bashkimin me Gjermaninë.
Një ditë më vonë, Adolf Hitler hyri në qytetin e tij të lindjes, Linz, ku mbajti një fjalim triumfal. Pak më pas ai shpalli zyrtarisht bashkimin e Austrisë me Reich-un gjerman.
Plebishiti që vulosi aneksimin
Për të legjitimuar politikisht veprimin, regjimi nazist organizoi një plebishit më 10 prill 1938. Sipas rezultateve zyrtare të publikuara nga autoritetet naziste, një shumicë dërrmuese e votuesve miratoi bashkimin me Gjermaninë.
Megjithatë, votimi u zhvillua nën kontroll të rreptë politik dhe propagandë intensive, ndërsa kundërshtarët e regjimit dhe shumë grupe të tjera – përfshirë hebrenjtë – u përjashtuan ose u frikësuan.
Nga aneksimi te lufta
Anschluss-i ishte një nga hapat e parë të mëdhenj të politikës ekspansioniste naziste që do të çonte Evropën drejt Luftës së Dytë Botërore. Aneksimi i Austrisë i dha Gjermanisë burime të reja ekonomike, një pozicion strategjik më të fortë dhe e afroi më shumë projektin e zgjerimit territorial të Hitlerit.
Çlirimi në fund të luftës
Austria mbeti pjesë e Reich-ut gjerman deri në fundin e luftës. Vetëm në vitin 1945, me avancimin e ushtrive aleate – forcave anglo-amerikane nga perëndimi dhe Ushtria e Kuqe nga lindja – territori austriak u çlirua nga pushtimi nazist.
Rënia e Gjermanisë naziste shënoi edhe fundin e Anschluss-it. Pas luftës, Austria rifitoi pavarësinë dhe u rindërtua si një shtet i veçantë në hartën politike të Evropës.
Kështu, aneksimi i vitit 1938 mbetet një nga episodet më domethënëse të periudhës para shpërthimit të Luftës së Dytë Botërore – një moment që tregoi se ambiciet ekspansioniste të regjimit nazist nuk do të ndaleshin lehtë.
Përgatiti: L.Veizi