Më 11 shkurt 2013, në një ceremoni të zakonshme në Vatikan, ndodhi një nga ngjarjet më të pazakonta në historinë moderne të Kishës Katolike. Papa Benedikti XVI shpalli, në gjuhën latine, se do të jepte dorëheqjen nga detyra e tij si ipeshkëv i Romës dhe udhëheqës i më shumë se një miliard katolikëve në botë. Ishte hera e parë që një papë largohej vullnetarisht nga froni papnor pas gati gjashtë shekujsh, që nga dorëheqja e Gregorit XII në vitin 1415.
Vendimi tronditi botën katolike dhe opinionin publik ndërkombëtar. Vetë Benedikti, në deklaratën e tij, pranoi se forcat fizike dhe mendore i ishin dobësuar për shkak të moshës së avancuar dhe se nuk ndihej më i aftë të ushtronte siç duhet “shërbesën petrine”, e cila kërkon jo vetëm fjalë e vepra, por edhe qëndrueshmëri shpirtërore dhe fizike.
Ai ishte 85 vjeç në momentin e shpalljes dhe kishte drejtuar Kishën që nga viti 2005, pas pontifikatit të gjatë të Gjon Palit II.
Dorëheqja u bë efektive më 28 shkurt 2013, duke e lënë Selinë e Shenjtë bosh për disa javë deri në mbledhjen e konklavës që do të zgjidhte pasardhësin.
Vendimi u konsiderua plotësisht në përputhje me të drejtën kanonike dhe, sipas Vatikanit, nuk lidhej me ndonjë sëmundje specifike apo krizë të menjëhershme, por me dobësimin e përgjithshëm që sjell mosha.
Megjithatë, pesha historike e këtij akti shkon përtej arsyes personale të një njeriu të moshuar. Për shekuj me radhë, figura e papës ishte menduar si një mision deri në vdekje, një shërbesë që nuk ndërpritej me vullnet njerëzor. Dorëheqja e Benediktit e theu këtë perceptim, duke e kthyer papatin – të paktën në aspektin institucional – në një detyrë që mund të lihet kur forcat nuk mjaftojnë më. Kjo krijoi një realitet të ri: për herë të parë në epokën moderne, Kisha u gjend me një papë në detyrë dhe një papë emeritus që jetonte ende brenda mureve të Vatikanit.
Pas konklavës së vitit 2013 u zgjodh Papa Françesku, një figurë me stil dhe theks pastoral të ndryshëm, i cili do të orientonte Kishën drejt çështjeve sociale, dialogut ndërfetar dhe reformave institucionale.
Kështu, dorëheqja e Benediktit nuk ishte vetëm një akt personal përulësie përballë moshës, por edhe një moment kthese që ndikoi drejtpërdrejt në drejtimin teologjik dhe shoqëror të katolicizmit në shekullin XXI.
Në plan më të gjerë historik, ky gjest riktheu në vëmendje faktin se institucionet më të vjetra të botës nuk janë të ngrira në kohë. Edhe traditat që duken të pandryshueshme mund të rishkruhen nga rrethanat njerëzore. Dorëheqja e Papa Benediktit XVI mbetet, prandaj, jo vetëm një episod i rrallë kronike kishtare, por një reflektim mbi kufijtë e pushtetit, përulësinë e përgjegjësisë dhe aftësinë e historisë për të hapur rrugë të reja aty ku dukej se gjithçka ishte vendosur njëherë e përgjithmonë.
Përgatiti: L.Veizi