Më 24 shkurt 1917 (sipas kalendarit të vjetër rus), në rrugët e ngrira të Petrograd-it shpërtheu ajo që historia do ta quante Revolucioni Demokratik i Shkurtit. Fillimisht si një protestë për bukë, pastaj si një revoltë kundër luftës dhe urisë, e në fund si një kryengritje që do të rrëzonte një perandori treqindvjeçare.
Rusia e asaj kohe ishte e rraskapitur. Lufta e Parë Botërore kishte përpirë miliona jetë dhe kishte shkatërruar ekonominë. Fronti kërkonte armë dhe ushtarë; qytetet kërkonin bukë. Radha të gjata për një copë miell ishin bërë pjesë e përditshmërisë. Në fabrika, punëtorët hynin në grevë. Në kazermat, ushtarët filluan të pyesnin veten përse duhej të vdisnin për një regjim që nuk u garantonte as jetesën minimale familjeve të tyre.
Shkëndija e parë u ndez nga gratë punëtore që dolën në rrugë për Ditën Ndërkombëtare të Gruas, duke kërkuar bukë dhe paqe. Demonstratat u përhapën me shpejtësi. Brenda pak ditësh, qyteti u paralizua nga grevat masive. Kur trupat e dërguara për të shpërndarë turmat refuzuan të qëllonin mbi protestuesit dhe iu bashkuan revoltës, fati i regjimit u vulos.
Në krye të perandorisë qëndronte Nikolla II, sundimtari i fundit i dinastisë Romanov. I shkëputur nga realiteti dhe i bindur se autoriteti i tij ishte i paprekshëm, ai reagoi me vonesë dhe pa vendosmëri. Më 2 mars 1917 (sipas kalendarit të ri), ai nënshkroi aktin e abdikimit, duke i dhënë fund më shumë se tre shekujve sundim carist. Dinastia Shtëpia e Romanovëve u rrëzua brenda pak ditësh – jo nga një ushtri e huaj, por nga populli i vet.
Në vend të tij u krijua një qeveri e përkohshme me premtime për reforma demokratike, zgjedhje të lira dhe vazhdimin e luftës përkrah aleatëve. Por paralelisht, në terren, po ngriheshin sovjetët – këshillat e punëtorëve dhe ushtarëve – që do të sfidonin autoritetin e ri. Dy pushtete nisën të bashkëjetonin në një ekuilibër të brishtë, duke e çuar vendin drejt një faze tjetër, edhe më dramatike: Revolucionit të Tetorit.
Revolucioni i Shkurtit nuk ishte thjesht një shpërthim spontan. Ai ishte produkt i dekadave të pakënaqësive sociale, represionit politik dhe krizave ekonomike. Por ishte edhe një moment shprese – një përpjekje për ta transformuar Rusinë në një shtet kushtetues dhe demokratik. Ironia e historisë është se kjo dritare demokratike zgjati pak. Në kaosin e luftës dhe të krizës së vazhdueshme, radikalët bolshevikë do të merrnin pushtetin disa muaj më vonë.
Megjithatë, 24 shkurti 1917 mbetet dita kur një popull i uritur dhe i lodhur nga lufta guxoi të sfidonte autokracinë. Një revoltë për bukë që u shndërrua në revolucion. Një protestë që përmbysi një car. Dhe një moment kur historia e Rusisë ndryshoi drejtim përgjithmonë.
Përgatiti: L.Veizi