Më 30 mars 1814, për herë të parë pas shumë vitesh lufte dhe triumfesh, zemra e Francës u pushtua. Forcat aleate evropiane – rusë, prusianë, austriakë dhe aleatë të tjerë – hynë në Paris, duke shënuar fundin e dominimit të Napoleon Bonaparte mbi kontinentin.
Ishte kulmi i një përplasjeje që kishte ndryshuar hartën e Evropës për më shumë se një dekadë.
Ngjitja e një perandori
Gjithçka kishte nisur me një gjeneral ambicioz nga Korsika. Në vitin 1800, Napoleoni konsolidoi pushtetin në Francë si Konsull i Parë, dhe në vitin 1804 u kurorëzua Perandor, duke ngritur një regjim që do të sfidonte të gjithë rendin tradicional evropian.
Brenda pak vitesh, ushtritë e tij marshuan në të gjithë kontinentin: shkatërruan ushtritë e Austrisë dhe Prusisë, dominuan Italinë dhe Gjermaninë, imponuan ndikimin francez nga Spanja deri në Poloni
Rreth vitit 1807, Perandoria Napoleonike ishte në kulmin e saj. Evropa dukej se ishte përkulur përpara një njeriu të vetëm.
Fillimi i rënies
Por madhështia mbartte brenda vetes farën e shkatërrimit.
Në vitin 1812, Napoleoni ndërmori fushatën fatale kundër Russia. Një ushtri gjigante prej mbi 600 mijë trupash hyri në territorin rus, por u përball me një strategji shkatërruese: tërheqje, djegie e tokës dhe dimri i pamëshirshëm.
Nga ajo ushtri, vetëm një pjesë e vogël u kthye.
Në të njëjtën kohë: në Spain lufta guerile gërryente forcat francize, fuqitë evropiane u bashkuan në një koalicion të ri kundër tij
Kjo ishte kthesa. Nga pushtues, Napoleoni u kthye në një mbrojtës të një perandorie që po shembej.
Beteja për Parisin
Në pranverën e vitit 1814, lufta arriti në pragun e Francës. Ushtritë aleate marshuan drejt kryeqytetit.
Më 30 mars, në periferi të Parisit u zhvilluan luftime të ashpra. Forcat franceze, të lodhura dhe të pakta në numër, nuk mundën të ndalonin përparimin e aleatëve.
Një ditë më pas, më 31 mars, trupat e koalicionit hynë në qytet.
Parisi – simboli i revolucionit, i perandorisë dhe i ambicies franceze – kishte rënë.
Fundi i perandorit
Pas rënies së kryeqytetit, gjithçka ndodhi me shpejtësi.
Më 6 prill 1814, Napoleoni abdikoi fronin. Ai u internua në ishullin e Elba, një copë toke e vogël në Mesdhe, ku do të qëndronte për gati një vit.
Por historia nuk kishte mbaruar ende.
Rikthimi dhe fundi përfundimtar
Në fillim të vitit 1815, Napoleoni u kthye në Francë në një rikthim spektakolar që historia e njeh si “Njëqind Ditët”. Brenda pak javësh, ai rindërtoi ushtrinë dhe rimori pushtetin.
Megjithatë, përballë një koalicioni të vendosur për ta rrëzuar përfundimisht, ai u përball me disfatën e fundit në Battle of Waterloo. Këtë herë, nuk pati kthim.
Napoleoni u internua në ishullin e largët të Saint Helena në Atlantikun Jugor, ku jetoi në izolim deri në vdekjen e tij më 1821.
Epilogu
Pushtimi i Parisit më 30 mars 1814 nuk ishte thjesht një fitore ushtarake. Ishte fundi i një epoke – një dekade në të cilën një njeri kishte rishkruar rregullat e luftës, politikës dhe pushtetit në Evropë.
Dhe një kujtesë se edhe perandoritë më të mëdha, në kulmin e tyre, mbajnë brenda vetes momentin e rënies.
Përgatiti: L.Vezi