Përgatiti: Leonard Veizi
Më 14 shtator 1901, Shtetet e Bashkuara humbën presidentin Uilliam MekKinli, i cili kishte mbetur i plagosur rëndë pas atentatit të kryer tetë ditë më parë. Vdekja e tij tronditi Amerikën dhe ndryshoi papritur drejtimin politik të vendit, duke sjellë në Shtëpinë e Bardhë një figurë që do të bëhej një nga presidentët më të njohur të historisë amerikane: Teodor Ruzvelt…
…Më 6 shtator 1901, MekKinli ndodhej në një ekspozitë të madhe në Bafalo, në shtetin e Nju-Jorkut. Presidenti po përshëndeste vizitorët kur përpara tij u shfaq një burrë i ri, Leon Çollgoz, i cili mbante dorën të mbështjellë me një fashë. Nën fashë fshihte një revolver.
Kur u gjend përballë presidentit, Çollgozi qëlloi dy herë. Një plumb nuk shkaktoi dëmtime të rënda, ndërsa tjetri e goditi MekKinlin në bark.
Presidenti iu nënshtrua menjëherë një ndërhyrjeje kirurgjikale. Për disa ditë dukej se gjendja e tij po përmirësohej dhe mjekët kishin shpresë se do të mbijetonte. Por më pas gjendja u rëndua. Infeksioni i shkaktuar nga plagët përparoi dhe më 14 shtator, tetë ditë pas atentatit, Uilliam MekKinli vdiq. Ai ishte 58 vjeç.
Vrasësi, Leon Çollgoz, ishte një anarkist amerikan me origjinë polake. Ai ishte ndikuar nga idetë anarkiste që qarkullonin në Shtetet e Bashkuara në fund të shekullit XIX dhe fillim të shekullit XX, veçanërisht nga kundërshtimi ndaj shtetit dhe institucioneve të pushtetit.
Çollgozi u arrestua menjëherë pas atentatit, u gjykua dhe u dënua me vdekje. Më 29 tetor 1901, ai u ekzekutua në burgun e Obërnit, në shtetin e Nju-Jorkut.
Por atentati nuk ishte vetëm një tragjedi presidenciale. Ai pati pasoja të mëdha për historinë politike të Shteteve të Bashkuara.
Uilliam MekKinli kishte ardhur në presidencë në vitin 1897. Gjatë dy mandateve të tij, Amerika përjetoi një transformim të shpejtë ekonomik, ushtarak dhe politik.
Në vitin 1898, Shtetet e Bashkuara hynë në Luftën Spanjollo-Amerikane, konflikt që përfundoi me fitoren amerikane dhe me dobësimin e ndjeshëm të perandorisë koloniale spanjolle.
Lufta shënoi një pikë kthese. Shtetet e Bashkuara po largoheshin nga roli i një fuqie kryesisht kontinentale dhe po hynin në skenën ndërkombëtare si një fuqi botërore.
Në përfundim të konfliktit, Spanja humbi kontrollin mbi Porto-Rikon, Guamin dhe Filipinet, ndërsa Kuba u shkëput nga sundimi spanjoll. Megjithatë, ndikimi amerikan mbi Kubën mbeti i fuqishëm.
Edhe në ekonomi, MekKinli mbështeti një politikë të fortë proteksioniste. Administrata e tij favorizoi tarifat e larta doganore, me synimin për të mbrojtur prodhuesit dhe industrinë amerikane nga konkurrenca e mallrave të importuara.
Në vitin 1897 u miratua Tarifa Dingli, një nga masat më të forta proteksioniste të kohës. Ideja ishte e thjeshtë: nëse mallrat e huaja do të bëheshin më të shtrenjta përmes tarifave, prodhimi amerikan do të fitonte më shumë hapësirë në tregun vendas.
Por MekKinli nuk do ta përfundonte mandatin e dytë.
Vdekja e tij e bëri Teodor Ruzveltin, vetëm 42 vjeç, presidentin më të ri të Shteteve të Bashkuara deri në atë kohë.
Ruzvelti nuk do të ishte thjesht presidenti që zëvendësoi një të vrarë. Ai do t’i jepte presidencës amerikane një energji dhe profil të ri. Ishte një politikan i fuqishëm, me pikëpamje të theksuara për politikën e jashtme, mbështetës i një roli më aktiv të Shteteve të Bashkuara në botë dhe i një qeverisjeje federale më të angazhuar në çështjet ekonomike e shoqërore.
Në këtë mënyrë, një plumb i shkrepur në një ekspozitë në Bafalo ndryshoi kursin e historisë amerikane.
MekKinli u vra dhe një epokë u mbyll. Ruzvelti erdhi në pushtet dhe një Amerikë më e fuqishme, më aktive dhe më ambicioze hyri në shekullin XX.