Përgatiti: Leonard Veizi
Në vitin 1942, ndërsa Shtetet e Bashkuara ishin futur plotësisht në vorbullën e Luftës së Dytë Botërore pas sulmit në Pearl Harbor, një tjetër betejë vendimtare po fitohej larg fronteve ushtarake. Përfundimi i gjyqit ndaj 33 spiunëve nazistë në Nju Jork u shndërrua në një fitore të madhe morale dhe strategjike për Amerikën, duke zbuluar përmasat alarmante të rrjetit të inteligjencës gjermane në tokën amerikane.
Operacioni, i udhëhequr nga FBI nën drejtimin e J. Edgar Hoover, ekspozoi aktivitetin e gjerë të shërbimit sekret gjerman, Abwehr, i cili kishte depërtuar në sektorë kyç industrialë dhe ushtarakë të SHBA-së.
Figura qendrore: Fritz Joubert Duquesne
Në krye të rrjetit qëndronte Fritz Joubert Duquesne, një aventurier me origjinë nga Afrika e Jugut, i njohur ndërkombëtarisht si “njeriu që vrau Lord Kitchener”. I ushqyer nga një urrejtje e thellë ndaj Perandorisë Britanike, Duquesne ishte një figurë karizmatike, mjeshtër i maskimit dhe manipulimit. Ai arriti të rekrutonte emigrantë me prejardhje gjermane në SHBA, duke ndërtuar një rrjet informatorësh që shtrihej në porte, fabrika dhe nyje strategjike të transportit.
Operacioni sekret i FBI-së dhe agjenti i dyfishtë
Çmontimi i rrjetit nuk erdhi rastësisht. Çelësi i suksesit ishte një operacion i guximshëm infiltrimi, i bazuar te William Sebold, një shtetas amerikan me origjinë gjermane. I shantazhuar nga nazistët për të spiunuar, Sebold iu drejtua FBI-së dhe pranoi të vepronte si agjent i dyfishtë.
FBI ndërtoi një stacion radioje sekrete në Long Island, nga ku Sebold komunikonte drejtpërdrejt me Gjermaninë. Çdo mesazh i dërguar nga rrjeti i Duquesne monitorohej dhe analizohej nga kundërzbulimi amerikan. Paralelisht, në zyrën e Sebold në Manhattan u instaluan kamera të fshehta — një teknologji novatore për kohën — të cilat regjistruan momentet kur spiunët dorëzonin dokumente sekrete.
Objektivat e rrezikshme të rrjetit
Hetimet zbuluan se rrjeti nuk merrej vetëm me vëzhgim, por kishte akses në informacione që mund të ndryshonin rrjedhën e luftës. Spiunët synonin të siguronin plane për pajisjen tepër sekrete “Norden Bombsight”, informacione mbi konvojet detare që niseshin nga porti i Nju Jorkut drejt Britanisë, si dhe plane për sabotimin e industrisë së çelikut dhe fabrikave të armatimit.
2 janar 1942: dënime historike
Pas një procesi gjyqësor maratonë, bilanci ishte i paprecedentë:
33 persona (30 burra dhe 3 gra) u shpallën fajtorë.
Vetë Duquesne u dënua me 18 vjet burg.
Në total, dënimet kapën mbi 300 vjet burgim kolektiv, ndërsa mijëra dollarë të dërguara nga Gjermania u sekuestruan.
Pse ky rast ishte vendimtar
Shkatërrimi i këtij rrjeti e la Gjermaninë praktikisht “të verbër” në SHBA, pikërisht në momentin kur Amerika po përgatitej për dërgimin masiv të trupave dhe furnizimeve në Evropë. Ai gjithashtu shkatërroi shpresat e grupeve simpatizante naziste se mund të vepronin lirshëm në vend.
Për herë të parë në një rast të madh spiunazhi, provat filmike të fshehta u përdorën në mënyrë vendimtare në gjykatë, duke shënuar një epokë të re në metodat e kundërzbulimit modern.
Ky proces mbetet edhe sot një nga sukseset më të mëdha të FBI-së dhe një pikë kthese në historinë e sigurisë kombëtare amerikane.