Last Updated on 07/08/2026 by Kesjana
Si u lidh emri i një ishulli grek me një nga termat më të njohur të gjuhës moderne? Përgjigjja lidhet me poeten e lashtë Safo dhe mënyrën se si, ndër shekuj, ndryshoi perceptimi për veprën dhe jetën e saj.
Gjuha angleze, ashtu si shumë gjuhë të tjera, ka huazuar një numër të madh fjalësh nga greqishtja e lashtë. Një prej tyre është fjala “lesbian”, e cila sot përdoret për të përshkruar një grua që tërhiqet romantikisht ose seksualisht nga gra të tjera.
Por origjina e saj lidhet me një vend konkret: ishullin grek të Lesbosit, i njohur gjithashtu si Lesvos.
Në pamje të parë, lidhja mund të duket e çuditshme. “Lesbian” fillimisht ishte një term që lidhej me banorët e Lesbosit. Atëherë, si mori fjalë kuptimin që ka sot?
Gjithçka lidhet me poeten Safo
Lesbosi ishte vendlindja e Safos, një prej poeteve më të njohura të Greqisë së lashtë, e cila jetoi rreth shekullit VI para Krishtit.
Safo u bë e famshme për poezitë e saj lirike, shumë prej të cilave shprehin dashuri, dëshirë dhe admirim ndaj grave. Për këtë arsye, emri i saj është lidhur prej kohësh me dashurinë mes grave.
Nga kjo trashëgimi letrare vjen edhe termi “sapphic”, që përdoret për të përshkruar dashurinë ose dëshirën romantike dhe seksuale mes grave.
Megjithatë, historia është më e ndërlikuar nga sa duket.
A konsiderohej Safo “lesbike” në Greqinë e lashtë?
Jo në kuptimin modern të fjalës.
Sipas studiueses së Antikitetit Kate Gilhuly, orientimi seksual i Safos nuk ishte përcaktuar qartë gjatë jetës së saj dhe as në shekujt menjëherë pas vdekjes.
Në fakt, grekët e lashtë e konceptonin seksualitetin ndryshe nga shoqëritë moderne. Identiteti seksual, ashtu siç kuptohet sot, nuk funksiononte në të njëjtën mënyrë.
Për më tepër, lidhja e drejtpërdrejtë mes Lesbosit dhe dashurisë mes grave nuk mund t’i atribuohet vetëm Safos.
Një histori që u formua gjatë shekujve
Sipas Gilhuly, në krijimin e kësaj lidhjeje ndikuan disa faktorë të ndryshëm: perceptimet që athinasit kishin për gratë e Lesbosit, mënyra se si ato paraqiteshin në letërsinë dhe komeditë e lashta, figura e kurtizanes dhe, mbi të gjitha, mënyra se si u interpretua dhe u përvetësua trashëgimia e Safos.
Në disa vepra të lashta, gratë e Lesbosit përshkruheshin përmes stereotipeve si të bukura dhe të shthurura. Këto ide u përforcuan më tej nga autorë satirikë, përfshirë Lukianin.
Me kalimin e kohës, të gjitha këto elemente u bashkuan: ishulli i Lesbosit, reputacioni që i ishte krijuar në letërsinë antike dhe figura e Safos.
Kështu, gradualisht u krijua lidhja kulturore mes emrit “Lesbos” dhe një forme alternative të seksualitetit femëror.
Pra, fjala “lesbian” nuk lindi thjesht sepse Safo ishte nga Lesbosi. Ajo është rezultat i një procesi të gjatë kulturor dhe gjuhësor, që u zhvillua përgjatë shumë shekujve.
Sot, emri i ishullit të Lesbosit është i njohur në të gjithë botën jo vetëm për historinë dhe bukuritë e tij, por edhe për lidhjen e pazakontë që ka lënë në gjuhën moderne përmes fjalës “lesbian”./kb