Kafenetë plot, koka bosh! Kështu thuhet për të rinjtë shqiptarë sot, por sa flitet dhe sa punohet për ta? Ata ndodhen në një udhëkryq ku kërkesa për identitet, siguri dhe drejtim është më urgjente se kurrë. Në një shoqëri që ka ndryshuar me ritme marramendëse, të rinjtë shpesh përballen me një boshllëk identitar. Traditat nuk kanë më peshën e dikurshme, ndërsa modelet moderne nuk janë gjithmonë të qarta, duke krijuar një terren ku shumë prej tyre luhaten mes asaj çfarë duan të jenë dhe asaj çfarë ndihen të detyruar të bëhen. Ky konfuzion nuk është faj individual; është pasojë e një tranzicioni të gjatë shoqëror që ende nuk ka gjetur ekuilibrin e vet.
Mungesa e motivimit për të punuar është një tjetër fenomen i dukshëm te një pjesë e rinisë, por nuk mund të shihet i izoluar. Një treg pune shpesh i padrejtë, paga të ulëta dhe mundësi të kufizuara zhvillimi i shtyjnë të rinjtë të besojnë se përpjekja nuk shpërblehet sa duhet. Në një ambient ku meritokracia nuk perceptohet si rregull, vështirë të pritet që entuziazmi të lulëzojë. Dembelizmi i dukshëm shpesh është simptomë e zhgënjimit, jo karakteristikë e natyrshme.
Ndikimi i rrjeteve sociale ka ndërlikuar edhe më shumë panoramën e përditshme të jetës rinore. Të rinjtë sot janë më të lidhur se kurrë, por shpesh më të izoluar se më parë. Nxitimi për t’u përshtatur me standardet digjitale, presioni për të qenë “interesant” në një ekran dhe krahasimi konstant me të tjerët dëmtojnë vetëbesimin dhe përqendrimin. Në vend që të shërbejnë si mjet për krijimtari dhe informim, rrjetet sociale shpesh kthehen në një burim shpërqendrimi e varësie.
Megjithatë, është e padrejtë të portretizohet e gjithë rinia me ngjyra negative. Ka qindra histori të të rinjve që punojnë pareshtur, inovojnë, krijojnë biznese, kontribuojnë në komunitetet e tyre dhe kërkojnë me ngulm një vend në shoqëri. Problemi nuk është tek individët, por tek mungesa e një sistemi që i orienton, i motivon dhe i mbështet realisht. Pa struktura të qarta mbështetjeje, edhe potenciali më i madh mund të shuhet.
Prandaj sfida e sotme nuk është të kritikojmë rininë, por ta kuptojmë dhe ta udhëheqim atë. Shqipëria ka nevojë për politika që forcojnë identitetin kulturor, nxisin aftësitë profesionale, promovojnë punën e ndershme dhe edukojnë mbi përdorimin e shëndetshëm të teknologjisë. Vetëm atëherë rinia shqiptare do të ketë terrenin e duhur për të lulëzuar dhe për të qenë forca transformuese që vendi ka aq shumë nevojë. m.p.