Last Updated on 09/04/2026 by Anisa
Nga Mentor Kikia
Më 24 dhjetor 1969, thellë në ujërat e ngrira të Detit të Veriut, Norvegjia zbuloi një nga rezervat më të mëdha të naftës në histori. Në atë moment, një komb i vogël e i qetë peshkatarësh dhe fermerësh, ishte gati të bëhej i pasur përtej çdo imagjinate, por ajo që Norvegjia bëri më pas, konsiderohet ose vendimi financiar më gjenial i historisë moderne.
Ndryshe nga vendet si Venezuela, Nigeria apo Libia, të cilat u mbytën në korrupsion dhe inflacion sapo gjetën naftë, Norvegjia vendosi të rezistonte.
Në vitin 1990, Parlamenti norvegjez vendosi që çdo qindarkë fitim nga nafta do të futej në një fond të ri, i njohur sot si Fondi i Naftës (Oil Fund).
* Të gjitha të ardhurat nga nafta shkojnë në fond.
* Qeveria mund të shpenzojë vetëm një përqindje minimale të fitimeve çdo vit (rreth 3%).
* Pjesa tjetër mbetet e investuar. Përgjithmonë.
Për tre dekada, pavarësisht krizave, zgjedhjeve apo premtimeve populiste, politikanët norvegjezë nuk e thyen kurrë rregullin. Ata mbajtën një parim të palëkundur: Këto para u përkasin norvegjezëve që nuk kanë lindur ende.
Fondi nuk luajti “bixhoz” me tendenca të nxehta. Ai bleu pjesë të vogla në mijëra kompani botërore si Apple, Microsoft, Amazon dhe Nestlé. Bleu pasuri të paluajtshme në Manhattan, Londër, Paris dhe Tokio. Thjesht bleu një pjesë të ekonomisë globale dhe priti. Sot eshte pronare e 1.5% të botës
Sot, pasuria e Norvegjisë ka kaluar shifrën e 2 trilionë dollarëve. Për një vend me vetëm 5.6 milionë banorë, kjo do të thotë se çdo qytetar ka rreth 340,000 dollarë në emrin e tij.
Norvegjia zotëron afërsisht 1.5% të çdo kompanie të kuotuar në bursë në planet. Çdo herë që një biznes i madh botëror bën fitim, një fraksion i vogël rrjedh në heshtje drejt fëmijëve të Norvegjisë.
Nafta do të mbarojë pas 30 apo 50 vitesh, por kjo nuk ka më rëndësi. Deri atëherë, vetëm fitimet nga investimet do të mbulojnë shëndetësinë, edukimin dhe pensionet – mbase përgjithmonë.
Norvegjia nuk pati gjeologji apo teknologji më superiore se të tjerët. Ata patën diçka që shumicës së kombeve u mungon:
Guximin për të thënë “JO”.
* JO parasë së lehtë.
* JO mendimit afatshkurtër.
* JO politikanëve që premtonin shpenzime “vetëm këtë herë”.
Ata panë natyrën njerëzore – lakmitare dhe të paduruar – dhe ndërtuan një sistem specifikisht për ta mposhtur atë. Sot, ata zotërojnë një pjesë të botës, falë një vendimi të marrë në vitin 1990 nga njerëz që sot mund të mos jetojnë më, por që ndërtuan diçka për nipërit e mbesat që nuk do t’i njihnin kurrë.
(Marrë nga rrjeti)
P.S: Mos u përpiqni të bëni ndonjë karahasim me ne. Sepse ne mendojmë vetëm për sot, dhe duam të pasurohemi brenda ditës, e në etjen për tu pasuruar sa më shpejt, shkatërrojmë të sotmen dhe të ardhmen, pra jetën e atyre që ende nuk kanë lindur.