Nëse zbokthi të shfaqet vazhdimisht dhe luspat e bardha përfundojnë mbi rroba, problemi mund të mos jetë thjesht tharja e skalpit. Zbokthi është shumë i zakonshëm dhe mund të shkaktohet nga disa faktorë, ndërsa me kujdesin e duhur mund të mbahet nën kontroll.
Çfarë është në të vërtetë zbokthi?
Zbokthi lidhet me një reagim inflamator në skalp dhe me shtimin e tepërt të kërpudhës Malassezia, e cila gjendet normalisht në lëkurë. Kur kjo kërpudhë shtohet më shumë seç duhet, mund të shkaktojë kruajtje, irritim dhe shfaqjen e luspave.
Nuk ekziston një kurë përfundimtare për zbokthin, por trajtimet e duhura mund ta kontrollojnë atë dhe të mbajnë skalpin të shëndetshëm.
Pse shfaqet zbokthi?
Nuk ka një shkak të vetëm. Sasia e yndyrës së prodhuar nga lëkura, prania e Malassezia dhe mënyra se si skalpi reagon ndaj tyre luajnë rol në shfaqjen e zbokthit.
Gjendja mund të përkeqësohet edhe nga faktorë të tjerë. Moti i ftohtë dhe i thatë, për shembull, mund të shkaktojë shpërthime, ndërsa edhe stresi mund ta përkeqësojë problemin.
Zbokthi nuk shfaqet vetëm në skalp. Në disa raste mund të prekë edhe vetullat, veshët, pjesën qendrore të fytyrës, qepallat, pjesën e sipërme të kraharorit, shpinën, sqetullat dhe zona të tjera.
Zbokth apo skalp i thatë?
Këto dy gjendje shpesh ngatërrohen, por nuk janë e njëjta gjë. Zbokthi lidhet kryesisht me shtimin e tepërt të Malassezia-s dhe inflamacionin, ndërsa skalpi i thatë lidhet më shumë me mungesën e lagështisë.
Një mënyrë për t’i dalluar është pamja e luspave. Zbokthi zakonisht shkakton luspa më të trasha, më të yndyrshme dhe ndonjëherë me nuancë të verdhë. Në rastin e skalpit të thatë, ato janë zakonisht më të vogla dhe të bardha.
Edhe psoriaza dhe ekzema e skalpit mund të shkaktojnë kruajtje dhe luspa. Nëse problemi është i vazhdueshëm ose i rëndë, dermatologu mund të përcaktojë shkakun dhe trajtimin e duhur.
Cilët përbërës ndihmojnë kundër zbokthit?
Dermatologët rekomandojnë të kërkohen shampo kundër zbokthit që përmbajnë përbërës aktivë si:
Sulfidi i selenit, i cili ka veprim kundër kërpudhave dhe mund të ulë kruajtjen dhe irritimin.
Piritionati i zinkut, me veti kundër mikrobeve dhe kërpudhave, që ndihmon edhe në qetësimin e inflamacionit.
Acidi salicilik, i cili ndihmon në largimin e luspave dhe kontrollin e yndyrës së tepërt.
Ketokonazoli, një përbërës kundër kërpudhave me veti të lehta anti-inflamatore.
Katrani i qymyrit, që mund të frenojë kërpudhat dhe të ulë inflamacionin.
Vaji i pemës së çajit, i cili ka veti antibakteriale, kundër kërpudhave dhe anti-inflamatore.
Si ta trajtosh zbokthin?
Një hap i parë është përdorimi i një shampoje kundër zbokthit, veçanërisht një formule me acid salicilik, për të ndihmuar në largimin e luspave dhe kontrollin e simptomave.
Nëse shampoja nuk sjell përmirësim, është mirë të konsultohesh me dermatologun. Në raste të tilla mund të nevojiten shampo mjekësore ose trajtime që aplikohen drejtpërdrejt në skalp. Për disa persona mund të rekomandohen edhe trajtime me kortizon për të kontrolluar inflamacionin ose shampo me ketokonazol.
A duhet t’i lash flokët më shpesh?
Sipas dermatologëve, larja e përditshme mund të jetë në rregull për personat që kanë zbokth, sidomos kur përdoren produkte me përbërës aktivë që synojnë shkakun e problemit.
Megjithatë, nëse flokët janë të lyer ose nuk dëshiron t’i lash çdo ditë, ekzistojnë edhe trajtime të tjera për skalpin që mund të ndihmojnë në zgjatjen e efektit të larjes.
A ndihmojnë serumet për skalpin?
Po. Serumet e krijuara për skalpin mund të jenë të dobishme, veçanërisht ato që përmbajnë acid salicilik ose vaj të pemës së çajit. Nëse zbokthi shoqërohet me kruajtje, përbërës qetësues dhe hidratues mund të ndihmojnë në qetësimin e skalpit.
Çfarë duhet të shmangësh?
Disa zakone mund ta përkeqësojnë zbokthin. Dermatologët këshillojnë të shmangësh përdorimin e tepërt të shampos së thatë, pasi mund të krijojë grumbullime në skalp.
Po aq e rëndësishme është të mos kruash apo shkulësh luspat. Kjo mund të rrisë inflamacionin, të dëmtojë barrierën mbrojtëse të lëkurës dhe madje të shkaktojë infeksione dytësore.
Edhe trajtimet e shpeshta kimike, zbardhimi agresiv i flokëve, stilimi i tepërt dhe disa trajtime të rënda me vajra mund ta irritojnë skalpin dhe të shkaktojnë përkeqësim.
Po trajtimet në shtëpi?
Vaji i kokosit mund të ndihmojë në hidratimin e flokëve dhe skalpit, por nuk është zgjedhja më e mirë për të gjithë. Te personat me skalp të yndyrshëm mund të bllokojë poret dhe, në disa raste, ta përkeqësojë problemin.
Edhe uthulla e mollës përdoret nga disa persona për kujdesin e skalpit, pasi aciditeti i saj mund të ndihmojë në ruajtjen e ekuilibrit të pH-it dhe në largimin e mbetjeve. Megjithatë, këto metoda nuk zëvendësojnë trajtimin mjekësor kur zbokthi është i vazhdueshëm ose i rëndë.
A mund të largohet përgjithmonë zbokthi?
Jo domosdoshmërisht. Meqë zbokthi lidhet me mikroorganizmat që jetojnë natyrshëm në lëkurën tonë, ai mund të rikthehet. Megjithatë, shampoja e duhur, kujdesi i rregullt dhe trajtimi sipas nevojës mund ta mbajnë nën kontroll.
Nëse zbokthi nuk përmirësohet, është shumë i theksuar, shoqërohet me skuqje, plagë ose kruajtje të fortë, konsultimi me dermatologun është zgjedhja më e mirë për të përcaktuar nëse bëhet fjalë për zbokth apo për një gjendje tjetër të skalpit./k.m