Friedrich Merz ka sinjalizuar se do të bllokojë buxhetin shtatëvjeçar të BE-së nëse nuk arrihet një marrëveshje për ndihmën financiare për Ukrainën, duke shkaktuar akuza për shantazh nga disa udhëheqës të tjerë evropianë dhe duke përgatitur terrenin për bisedime të stuhishme më vonë këtë muaj.
Ndërhyrja e kancelarit gjermane ka zemëruar udhëheqësit në Evropën Qendrore, të cilët janë përfitues neto të fondeve të BE-së, por nuk duan të marrin pjesë në një raund të ardhshëm financimi për të mbështetur përpjekjet e luftës së Ukrainës.
“Ajo që po bën kancelari është shantazh tipik dhe unë nuk do t’i nënshtrohem”, u tha gazetarëve në Bratislavë kryeministri i Sllovakisë, Robert Fico, i cili është miqësor me Rusinë.
Ai po fliste përkrah homologut të tij çek, Andrej Babis, qeveria populiste e të cilit gjithashtu refuzon të marrë pjesë në një kredi të ardhshme për Ukrainën.
“Nuk e di pse po e thotë këtë”, tha Babis, duke iu referuar qëndrimit të Merz.
Merz dëshiron që udhëheqësit e BE-së të diskutojnë nevojat financiare të Ukrainës në një samit në Dublin të premten.
“Ne duhet të vazhdojmë ta mbështesim Ukrainën në luftën e saj për të mbrojtur veten. Kjo është në interesin tonë të përbashkët jetësor”, shkroi ai në një letër, drejtuar presidentit të Këshillit Evropian, António Costa, i cili do të kryesojë takimin.
“E megjithatë, ndihma dypalëshe për Ukrainën shpërndahet në mënyrë të pabarabartë dhe ofrohet kryesisht vetëm nga disa shtete anëtare”, thuhet më tej.
BE-ja vitin e kaluar ra dakord t’i japë Ukrainës një hua prej 90 miliardë eurosh, shumë që synonte të mbulonte dy të tretat e kostove të saj ushtarake dhe civile për vitet 2026 dhe 2027. Por që atëherë, bombardimet e pandërprera të Rusisë i kanë shkaktuar më shumë kosto Kievit, duke e bërë Presidentin Volodymyr Zelensky të kërkojë 70 miliardë euro për të mbushur një deficit buxhetor .
BE-ja ka mbështetur shifrat e Zelenskyy-t dhe është zotuar të gjejë 45 miliardë euro, ndërsa aleatët e tjerë të Ukrainës, si Mbretëria e Bashkuar dhe Kanadaja, pritet të sigurojnë pjesën tjetër.
Merz vitin e kaluar udhëhoqi një përpjekje për të përdorur pasurinë sovrane prej 210 miliardë eurosh të Rusisë, të ngrirë në BE, por plani u pengua nga opozita e udhëhequr nga Belgjika, e cila strehon shumicën e fondeve në Bruksel.
Kredia prej 90 miliardë eurosh ishte plani rezervë. Hungaria, Sllovakia dhe Çekia, të cilat zgjodhën të mos merrnin pjesë në atë kredi, kanë treguar se do të qëndrojnë jashtë raundit tjetër. Këtyre tre shteteve anëtare tani u është bashkuar Bullgaria, pas zgjedhjes së kryeministrit miqësor të Moskës, Rumen Radev, prillin e kaluar.
Çështja e financimit të Ukrainës tani po shndërrohet në negociata të vështira mbi buxhetin e BE-së për vitet 2028-34. Gjermania , kontribuesi më i madh neto, dëshiron shkurtime të mëdha në buxhetin e propozuar, ndërsa kundërshton financimin bujar të BE-së për shtetet anëtare që refuzojnë të kontribuojnë për nevojat financiare të Ukrainës.
Në letrën e tij, Merz shkruan se “një angazhim kolektiv pa përjashtim” është një “parakusht thelbësor” për zgjidhjen e mungesës së fondeve të Ukrainës dhe “diskutimin e çdo çështjeje të mëtejshme, veçanërisht atyre me implikime financiare”.
Ai gjithashtu deklaron se të gjitha shtetet anëtare duhet të kontribuojnë për një perspektivë financiare “të shëndoshë” për Ukrainën nga viti 2028 në kontekstin e buxhetit të ardhshëm shtatëvjeçar të BE-së, i njohur si korniza financiare shumëvjeçare.
Një zyrtar i qeverisë gjermane tha: “Mbështetja financiare për Ukrainën dhe të gjitha shtetet anëtare të BE-së është thelbësore për të përfunduar me sukses MFF-në.”
Berlini po kërkon gjithashtu ta kalojë procesin e vendimmarrjes për financimin e Ukrainës në një votim me shumicë të kualifikuar, në vend të unanimitetit, me qëllim që të parandalojë që një qeveri e vetme të bllokojë vendimet e BE-së.
Letra pasqyron zemërimin në rritje nga shtetet anëtare veriore të BE-së, të cilat janë mbështetësit më bujarë të Ukrainës, për shkak të kontributeve më të vogla nga shtetet e tjera anëtare të BE-së në Evropën qendrore dhe jugore.
Detyra e gjetjes së një marrëveshjeje mbi buxhetin i takon Costas, një ish-kryeministër portugez. Ai dëshiron një marrëveshje deri në fund të vitit, përpara zgjedhjeve në Francë, Poloni dhe Itali në vitin 2027, të cilat ka të ngjarë ta ndërlikojnë detyrën.
Një zëdhënës i Costa-s konfirmoi marrjen e letrës pa komentuar detaje.
“Presidenti Costa do të gjejë kohë për ndërhyrje në lidhje me Ukrainën në Këshillin informal Evropian në Dublin këtë javë”, tha zëdhënësi, duke shtuar se financat e Ukrainës do të diskutohen në një samit të posaçëm kushtuar buxhetit të BE-së më 26-27 nëntor./ad