Aktorja suedeze u lind më 29 gusht 1915 në Stokholm
Nga Leonard Veizi
Ingrid Bergman kishte një veçanti që kamera e donte menjëherë: nuk kishte nevojë të bërtiste për të qenë e pranishme. Bukuria, natyrshmëria dhe një lloj ftohtësie nordike, pas së cilës fshihej një botë e tërë emocionesh, e shndërruan nga aktore suedeze në një prej yjeve më të mëdha të kinemasë botërore.
Ingrid Bergman lindi më 29 gusht 1915, në Stokholm të Suedisë, dhe vdiq po më 29 gusht, në vitin 1982, në ditën e 67-vjetorit të lindjes. Gjatë një karriere që përfshiu kinemanë suedeze, amerikane dhe evropiane, ajo u bë një prej figurave më të rëndësishme të historisë së filmit.
Për publikun amerikan, Bergman u shfaq fillimisht në versionin anglisht të filmit Intermezzo, provuar në vitin 1939. Ishte një hyrje e butë, por efektive. Ajo solli në Hollivud një pamje të ndryshme nga standardi i zakonshëm i yjeve të kohës: bukuri pa tepricë, elegancë pa artific dhe një freski nordike që e bënte të dukej njëkohësisht e largët dhe jashtëzakonisht njerëzore.
Producenti i madh Dejvid O. Selznik e kuptoi menjëherë potencialin e saj. Në vend të një kontrate tipike shtatëvjeçare, Bergman këmbënguli për një marrëveshje më të kufizuar. Fillimisht punoi vetëm për një film, ndërsa më pas nënshkroi kontratë për katër filma. Ishte një shenjë e hershme e karakterit të saj: Bergman nuk donte thjesht të bëhej një yll i sistemit të Hollivudit; donte të ruante kontrollin mbi karrierën e vet.
Pastaj erdhi një peronazh si Ilsa Lund.
Në vitin 1942, Bergman luajti përkrah Hamfri Bogartit në “Kasablanka”. Historia e dashurisë së Rikut dhe Ilsës, mes kujtimeve, luftës dhe një ndarjeje të pashmangshme, e shndërroi filmin në një klasik të përjetshëm. Dhe Bergman mbeti përgjithmonë fytyra e asaj gruaje që duhet të zgjedhë mes dashurisë dhe detyrës.
Por Kasablanka ishte vetëm një pjesë e historisë. Ajo luajti në Për kë bie këmpana, prodhuar në vitin 1943, “Dritëgazi”, provuar në vitin 1944, dhe “Këmbanat e Shën Marisë”, prodhuar në vitin 1945, ndërsa me Alfred Hiçkokun ndërtoi një prej bashkëpunimeve më të rëndësishme të karrierës së saj. Në “Të magjepsur”, prodhuar në vitin 1945, dhe sidomos në “Të dyshimtë”, prodhuar në vitin 1946, përkrah Keri Grantit, Bergman tregoi se mund të ishte njëkohësisht aktore romantike, protagoniste dramatike dhe figurë e një thrilleri psikologjik.
Hiçkoku do ta drejtonte sërish në “Nën Kaprikorn”, provuar në vitin 1949.
Por pikërisht kur dukej se Bergman ishte vendosur përfundimisht në panteonin e Hollivudit, ajo bëri zgjedhjen që do t’i ndryshonte jetën.
Në vitin 1950 luajti në Stromboli, të regjisorit italian Roberto Roselini. Gjatë kësaj periudhe, marrëdhënia e saj me Roselinin u kthye në një skandal të madh publik, pasi të dy ishin të martuar kur nisën lidhjen. Bergman mbeti shtatzënë dhe më pas u martua me regjisorin italian.
Në Amerikën konservatore të viteve ’50, reagimi i ashpër. Aktorja që ishte kthyer në simbol të gruas ideale të ekranit u shndërrua papritur në objekt të një gjyqi moral publik. Për disa vite, ajo punoi kryesisht në Evropë dhe qëndroi larg Hollivudit.
Por Bergman nuk u rrëzua.
Në vitin 1956, ajo u rikthye në Hollivud me Anastasia. Roli i solli Oskarin e dytë të karrierës dhe dëshmoi se publiku amerikan nuk e kishte harruar. Përkundrazi, rikthimi i saj ishte një nga ato momente kur një aktore nuk kthehet thjesht në ekran, por kthehet me një histori personale që tashmë është bërë pjesë e legjendës së saj.
Bergman fitoi gjithsej tre çmime Oskar, si dhe çmime Emi, Golden Globe dhe Toni. Në klasifikimin e Institutit Amerikan të Filmit ajo renditet ndër yjet më të mëdha femra të kinemasë amerikane.
Megjithatë, ndoshta çmimet nuk janë ajo që e ka mbajtur emrin e saj gjallë.
Është fytyra. Është zëri. Është mënyra si shikonte.
Dhe është sidomos ajo skenë e Kasablankës ku Ilsa dhe Riku e kuptojnë se dashuria e tyre nuk do të ketë një fund si në përralla.
Ingrid Bergman lindi dhe vdiq në të njëjtën datë, 29 gusht. Një rastësi që duket sikur i vendosi një kornizë të përsosur jetës së saj: nga Stokholmi në Hollivud, nga Intermezzo te Kasablanka, nga Hiçkoku te Roselini, nga skandali te rikthimi.
Ajo nuk ishte thjesht një yll suedez në Hollivud. Ishte një nga ato fytyra që kinemaja nuk i harron.