Nga Leonard Veizi
Jemi në luftë. Në një luftë që, për nga numri i viktimave, i të plagosurve dhe panikut që prodhon çdo ditë, është më e rrezikshme se çdo armik që kemi njohur në histori.
Armiku këtë herë nuk ka uniformë. Nuk vjen me tanke dhe as nuk paralajmëron me sirena. Është rruga. Është makina. Është shpejtësia. Alkooli. Telefoni në dorë. Një parakalim i gabuar. Një sekondë shpërqendrim. Dhe mbi të gjitha, bindja tragjike se aksidenti u ndodh gjithmonë të tjerëve.
Një mjek i Spitalit të Traumës thoshte së fundmi në një media serioze, se vetëm aty trajtohen çdo ditë të paktën 250 persona. Jo të gjithë nga aksidentet, një pjesë nga politrauma të tjera. Por kjo është vetëm ajo që mbërrin në një spital të vetëm. Jo statistika kombëtare.
Pas çdo shifre është një njeri. Një familje. Një telefonatë në mesnatë. Një nënë që pret në korridor. Një fëmijë që nuk e di ende çfarë i ka ndodhur të atit. Një kirurg që nis një tjetër ndërhyrje.
Për ta kuptuar tmerrin: në 19 ditët e luftimeve për çlirimin e Tiranës nga divizioni gjerman, në nëntor 1944, forcat partizane humbën zyrtarisht 127 të vrarë dhe 290 të plagosur. Sot, rrugët prodhojnë në pak ditë më shumë të plagosur sesa një betejë e asaj lufte.
Qëllimi nuk është të barazojmë luftën me aksidentin. Lufta ka një front dhe një armik. Aksidenti ka diçka edhe më të frikshme: në shumicën e rasteve, mund të parandalohet.
Prandaj fjala “aksident” na qetëson në mënyrë të rreme. Shpejtësia e tepërt nuk është fat. Drejtimi në gjendje të dehur nuk është fat. Sytë në telefon në vend të rrugës nuk janë fat. Këto janë zgjedhje. Dhe kur përsëriten çdo ditë, nuk kemi më raste të izoluara. Kemi një fenomen shoqëror. Kemi një epidemi.
Një vend mund të ketë ushtri, polici, spitale dhe ligje, por nëse qytetari e sheh rrugën si hapësirën ku rregullat negociohen, lufta nuk mbaron. Ajo vazhdon në çdo kthesë, në çdo kryqëzim, në çdo autostradë.
Ne i kujtojmë viktimat e luftërave. Vendosim kurora, mbajmë minuta heshtjeje, gdhendim emrat në memoriale. Viktimat e rrugës harrohen po aq shpejt sa makinat që i shkaktuan.
Ka ardhur koha ta quajmë me emër. Kjo nuk është më thjesht “trafik”. Është luftë.
Dhe ndryshe nga luftërat e së shkuarës, këtë herë armikun e kemi brenda vetes.