Sa lodhëse është të jesh prind? Kur një përdorues i guximshëm e ngriti këtë pyetje në një forum prindëror në Reddit, mbi 400 përgjigje u dhanë menjëherë.
“Jashtëzakonisht. Është pafundësisht lodhëse dhe është fjalë për fjalë GJITHMONË”, shkroi një prind, dhe të njëjtin mendim ndanë qindra të tjerë.
Ka shumë arsye pse prindërit sot ndihen kaq të rraskapitur dhe jo të gjitha lidhen vetëm me gjumin. Shumë familje rrisin fëmijët pa mbështetje komunitare, ndërsa prindërit shpesh duhet të balancojnë punën me kujdesin ndaj fëmijëve.
Në të njëjtën kohë, gjumi i kujdestarëve ndryshon ndjeshëm pas lindjes së fëmijëve, qoftë për shkak të ushqyerjeve të natës apo zgjimeve të hershme të fëmijëve.
Sa gjumë bëjnë realisht prindërit?
Në jetën e përditshme, prindërimi dhe mungesa e gjumit shpesh konsiderohen si e njëjta gjë. Megjithatë, studimet tregojnë një pamje më të ndërlikuar dhe të varur nga kultura.
Një studim në Gjermani zbuloi se nënat për herë të parë flenë mesatarisht një orë më pak në ditë gjatë tre muajve të parë pas lindjes, ndërsa baballarët rreth 20 minuta më pak. Edhe pas gjashtë vitesh, asnjëri prej tyre nuk ishte rikthyer plotësisht në nivelin e gjumit para shtatzënisë.
Por dallimi mes prindërve dhe jo-prindërve pas kësaj periudhe nuk është aq i madh sa mendohet. Prindërit me fëmijë nën moshën gjashtë vjeç flinin rreth 7 orë në natë, ndërsa jo-prindërit vetëm 10–14 minuta më shumë.
Një sondazh në SHBA (2024) tregoi se prindërit me fëmijë të vegjël qëndrojnë në shtrat 8-9 orë në natë, brenda rekomandimeve normale. Edhe një studim francez tregoi se prindërit arrijnë mesatarisht 8 orë gjumë, megjithëse me ndryshime të mëdha individuale.
Megjithatë, këto të dhëna janë kryesisht të vetë-raportuara dhe mund të mos jenë plotësisht të sakta.
Si flinin paraardhësit tanë?
Studimet mbi shoqëritë gjuetar–mbledhëse sugjerojnë se ata flinin mes 5.7 dhe 7.1 orë në natë, shpesh me zgjime të shpeshta. Pra, nuk flinin domosdoshmërisht më shumë, por e përjetonin gjumin ndryshe.
Shkencëtarët vënë re një dallim të madh: prindërit modernë raportojnë shumë më tepër lodhje dhe pakënaqësi me gjumin e tyre sesa njerëzit në shoqëritë tradicionale.
Perceptimi i gjumit
Në shoqëritë gjuetar-mbledhëse, shumica e të rriturve thonë se janë të kënaqur me gjumin e tyre. Ndërsa në shoqëritë moderne, veçanërisht prindërit, shpesh e vlerësojnë gjumin si të pamjaftueshëm dhe të dobët.
Sipas antropologut evolucionar David Samson, njerëzit modernë nuk zgjohen domosdoshmërisht më shpesh, por mënyra si e përjetojnë gjumin është krejt tjetër.
Në këto shoqëri tradicionale nuk ekziston ideja e “gjumit të pandërprerë” si normë absolute, ndërsa në botën moderne kjo është bërë standard.
Gjumi i foshnjave dhe “gjumi i përbashkët”
Një ndryshim i madh lidhet me mënyrën si flenë foshnjat. Në shumë kultura tradicionale, nënat flenë pranë foshnjave dhe i ushqejnë gjatë natës – një praktikë e quajtur “breastsleeping”.
Në shumë vende moderne, prindërit inkurajohen që foshnjat të flenë të ndara. Studiuesit thonë se kjo ndryshon mënyrën si prindërit e përjetojnë lodhjen: ata mund të zgjohen më shpesh dhe të jenë më të vetëdijshëm për çdo ndërprerje të gjumit.
Disa kërkime tregojnë se nënat që ushqejnë me gji mund të flenë më gjatë se ato që përdorin formula, pjesërisht për shkak të hormoneve që ndihmojnë relaksimin.
Pse ndihesh më i lodhur edhe kur fle mjaftueshëm?
Një faktor i rëndësishëm është mënyra si përjetohet zgjimi. Në shoqëritë moderne, prindërit shpesh përpiqen të qëndrojnë shumë vigjilentë gjatë natës, duke ndjekur oraret e ushqimit ose duke përdorur telefona për t’u mbajtur zgjuar.
Kjo rrit aktivizimin e trupit dhe e bën më të vështirë rikthimin në gjumë, duke ulur cilësinë e pushimit.
Disa programe moderne sugjerojnë qasje më të relaksuara, ku prindërit nuk ndjekin me rigiditet çdo zgjim dhe i lejojnë foshnjat të flenë dhe ushqehen më natyrshëm.
Roli i mbështetjes sociale
Në të kaluarën, prindërit nuk kujdeseshin vetëm për fëmijët e tyre. Kishin ndihmën e gjyshërve, vëllezërve, motrave dhe komunitetit.
Sot, shumë familje jetojnë në ‘izolim’ dhe prindërit përballen me një “turn të dyfishtë”: punë dhe kujdes për fëmijët. Kjo rrit ndjeshëm lodhjen, sidomos për nënat.
Gjithashtu, në të kaluarën fëmijët lindeshin me diferenca më të mëdha moshe, duke e bërë më të lehtë kujdesin për ta.
Si përfundim, prindërit sot nuk janë domosdoshmërisht më të privuar nga gjumi sesa paraardhësit tanë, por mënyra e jetesës, mungesa e mbështetjes dhe pritshmëritë moderne e bëjnë lodhjen më të theksuar.
Shkencëtarët sugjerojnë se njerëzit janë evoluar për t’u përshtatur me periudha të vështira, si mungesa e gjumit në fazat e hershme të prindërimit./mxh