Stresi i një jave të vështirë nuk mbetet vetëm në mendje. Ai përhapet në të gjithë organizmin dhe ndikon në shëndetin fizik në mënyra të ndryshme. Një studim i ri hedh dritë mbi një nga këto mekanizma, duke treguar se si stresi psikologjik mund të përshkojë rrugët nervore dhe të nxisë inflamacion në lëkurë.
Dermatiti atopik, i njohur gjerësisht si ekzema, prej kohësh konsiderohet një sëmundje e ndjeshme ndaj stresit. Shumë pacientë vërejnë se simptomat përkeqësohen pas periudhave të ngarkesës emocionale. Lëkura skuqet, trashet dhe shkakton kruarje të forta. Mjekët e njohin këtë lidhje prej vitesh, por mekanizmat biologjikë që e lidhin stresin me inflamacionin e lëkurës kanë mbetur deri tani të paqartë.
Studimi i ri tregon se stresi aktivizon një grup specifik qelizash nervore që komunikojnë drejtpërdrejt me qelizat imunitare në lëkurë. Këto qeliza nervore i përkasin sistemit nervor simpatik, i njëjti sistem që përgatit organizmin për reagim gjatë situatave të frikës, tensionit apo presionit.
Kur stresi arrin deri te lëkura
Kur flitet për stresin, zakonisht mendohet për trurin, zemrën ose stomakun. Megjithatë, edhe lëkura merr sinjale stresi në mënyrë të organizuar.
Studimi tregoi se personat që perceptonin nivele më të larta stresi kishin simptoma më të rënda të ekzemës. Ata kishin gjithashtu më shumë eozinofile, një lloj qelize imunitare, në gjak dhe në lëkurë.
Eozinofilet mund të luajnë rol mbrojtës në disa situata, por te ekzema ato shpesh veprojnë si “karburant” për inflamacionin. Ato çlirojnë proteina dhe sinjale inflamatore që irritojnë indet dhe shtojnë kruarjen. Pasi depërtojnë në lëkurën e inflamuar, mund ta kthejnë një përkeqësim të lehtë në një problem më të vazhdueshëm.
Stresi u jep këtyre qelizave si drejtimin, ashtu edhe nxitjen për të vepruar. Fillimisht, sinjalet nervore i udhëheqin eozinofilet drejt lëkurës. Më pas, e njëjta rrugë nervore i shtyn ato të hyjnë në një gjendje më agresive inflamatore.
Qelizat nervore pas përkeqësimit të simptomave
Disa qeliza nervore lidhen ngushtë me lëkurën dhe ndodhen pranë eozinofileve gjatë proceseve inflamatore. Kur aktivizohen nga stresi, ato çlirojnë sinjale që tërheqin eozinofilet drejt zonës së prekur.
Pasi eozinofilet mbërrijnë në lëkurë, qelizat nervore dërgojnë një mesazh të dytë përmes norepinefrinës, një nga substancat kryesore kimike të stresit në organizëm.
Eozinofilet kanë receptorë që reagojnë ndaj këtij sinjali. Kur receptorët aktivizohen, qelizat çlirojnë proteina inflamatore që përkeqësojnë dëmtimin e lëkurës dhe kruarjen.
Rezultati është një cikël i mbyllur: stresi aktivizon nervat, nervat mobilizojnë qelizat imunitare, qelizat imunitare përkeqësojnë gjendjen e lëkurës dhe simptomat e shtuara krijojnë më shumë shqetësim, i cili nga ana tjetër rrit stresin.
Si mund të ndërpritet ky cikël
Eksperimentet te minjtë treguan se, kur eozinofilet mungonin, stresi nuk arrinte më të përkeqësonte inflamacionin e lëkurës. Po ashtu, kur çaktivizoheshin qelizat nervore specifike të lidhura me lëkurën, ndikimi i stresit në përkeqësimin e sëmundjes zvogëlohej ndjeshëm.
Në të kundërt, kur këto qeliza nervore aktivizoheshin artificialisht, inflamacioni rritej edhe pa praninë e një faktori stresues të jashtëm.
Bllokimi i sinjalit që tërheq eozinofilet drejt lëkurës uli inflamacionin. I njëjti efekt u arrit edhe duke bllokuar receptorin që u lejon këtyre qelizave t’i përgjigjen norepinefrinës.
Këto rezultate sugjerojnë se trajtimet e ardhshme mund të fokusohen jo vetëm te frenimi i inflamacionit pasi ai shfaqet, por te ndërprerja e komunikimit mes sistemit nervor dhe atij imunitar që e shkakton atë.
Një mënyrë e re për të kuptuar stresin
Ky studim ndryshon mënyrën se si shihet roli i stresit në trajtimin e ekzemës. Menaxhimi i stresit shpesh konsiderohet një masë mbështetëse, diçka që ndihmon, por që mbetet dytësore krahas trajtimit mjekësor.
Megjithatë, rezultatet sugjerojnë se reduktimi i stresit mund të ndikojë drejtpërdrejt në mekanizmat biologjikë që nxisin inflamacionin.
Ndërsa trajtimet për ekzemën po bëhen gjithnjë e më të avancuara, një drejtim i ri premtues mund të jetë ndërhyrja te sinjalet që shkëmbehen mes nervave të ndjeshëm ndaj stresit dhe qelizave që nxisin inflamacionin. Simptomat shfaqen në lëkurë, por procesi që i nxit mund të ketë nisur më herët, nga mënyra si trupi reagon ndaj presionit, frikës dhe tensionit të përditshëm./ Psychology Today-ad