Last Updated on 12/07/2026 by EL
Me ardhjen e verës rikthehen edhe festat, koncertet dhe shfaqjet me fishekzjarrë. Përveç shqetësimit që u shkaktojnë kafshëve, ato kanë edhe ndikim në mjedis. Tre studime të publikuara në revista shkencore të American Chemical Society tregojnë se mbetjet e fishekzjarrëve mund të dëmtojnë ekosistemet ujore dhe të përkeqësojnë cilësinë e ajrit, megjithëse në disa raste burimi kryesor i ndotjes nuk janë vetë fishekzjarrët.
Studimi i parë zbuloi se mbetjet e shpërthimeve, të përbëra nga karburant i padjegur plotësisht, kripëra metalike dhe materiale të karbonizuara, lëshojnë në lumenj dhe liqene jone metalesh si kaliumi dhe mangani, si edhe substanca organike. Këto ndryshime mund të ndikojnë negativisht te mikroorganizmat dhe te jeta ujore, ndaj studiuesit rekomandojnë grumbullimin dhe asgjësimin e duhur të mbetjeve pas shfaqjeve piroteknike.
Studimi i dytë analizoi cilësinë e ajrit gjatë Lojërave Commonwealth 2022 në Birmingham dhe evidentoi rritje të ndjeshme të grimcave të imëta PM2.5 dhe PM10 gjatë ceremonive me fishekzjarrë. Megjithatë, analizat treguan se deri në 71% e grimcave organike në ajër vinin nga tymi i gatimit në stendat e ushqimit në rrugë dhe jo nga fishekzjarrët. Këta të fundit lanë gjithsesi gjurmë karakteristike, me rritje të përqendrimeve të squfurit, kaliumit dhe bariumit. Personat që qëndruan gjatë gjithë ditës në stadium u ekspozuan ndaj niveleve të PM2.5 rreth 125% më të larta se niveli bazë i qytetit, duke tejkaluar kufijtë e rekomanduar nga Organizata Botërore e Shëndetësisë. Studimi i tretë u përqendrua te aminet, përbërës kimikë që përdoren në disa lloje fishekzjarrësh. Matjet e kryera pas festimeve të Vitit të Ri Kinez treguan se përqendrimi i tyre në atmosferë rritet ndjeshëm pas shpërthimeve, duke kontribuar në formimin e aerosoleve ndotëse. Kjo tregon se mjegulla që krijohet pas shfaqjeve piroteknike nuk përbëhet vetëm nga tymi i dukshëm, por edhe nga ndotës të tjerë të imët që ndikojnë në cilësinë e ajrit.