Last Updated on 04/11/2026 by EL
Disa njerëz flenë vetëm katër deri në gjashtë orë në natë dhe zgjohen plot energji, pa ndier lodhjen që zakonisht shoqëron mungesën e gjumit. Sipas një artikulli të BBC-së, botuar më 2 nëntor, në disa raste të rralla, kjo veçori lidhet me mutacione gjenetike që ndikojnë në nevojën e organizmit për gjumë.
Një prej rasteve të përshkruara nga BBC është ai i Aimee Pugh Bernard, profesoreshë e imunologjisë në Universitetin e Kolorados në SHBA. Ajo zakonisht shkon në shtrat rreth orës 22:00 dhe zgjohet në 04:30. Edhe kur fle vetëm pesë orë, thotë se ndihet energjike gjatë ditës, shëtit qenin, stërvitet në palestër dhe nis punën herët në mëngjes. Sipas rrëfimit të saj për BBC-në, e njëjta veçori shfaqet edhe te babai dhe vëllai i saj, çka e shtyu të kërkonte një shpjegim për këtë model gjumi.
Mutacionet që u japin disa njerëzve nevojë për më pak gjumë
Në vitin 2019, Bernard zbuloi se mbart një variant gjenetik të lidhur me një gjendje të rrallë të trashëgueshme, të njohur si gjumi i shkurtër natyror familjar (FNSS). Personat me këtë veçori mund të flenë rregullisht katër deri në gjashtë orë e gjysmë dhe të zgjohen natyrshëm herët, pa shfaqur domosdoshmërisht shenjat tipike të mungesës së gjumit.
Shkencëtarët kanë identifikuar disa mutacione që lidhen me këtë fenomen. Studimet po shqyrtojnë nëse disa prej tyre mund të ndihmojnë edhe në mbrojtjen e trurit nga disa pasoja të mungesës së gjumit, përfshirë problemet me kujtesën.
Në një eksperiment të vitit 2019, minjtë me një mutacion të lidhur me gjumin e shkurtër shfaqën më pak probleme të kujtesës. Ndërsa një studim i vitit 2014, i kryer me dy binjakë, zbuloi se binjaku që mbartte një mutacion të tillë flinte rreth një orë më pak dhe, pas 38 orësh pa gjumë, bëri rreth 40 për qind më pak gabime në testet e performancës sesa vëllai i tij.
Megjithatë, këto rezultate nuk nënkuptojnë se të gjithë njerëzit mund të mësohen të flenë më pak pa pasoja.
Gjenetika nuk e përjashton rrezikun
Sipas BBC-së, një analizë e të dhënave të afro 650 mijë të rriturve identifikoi rreth 244 zona të gjenomit që mund të ndikojnë në kohëzgjatjen e gjumit. Kërkimi është ende në fazën paraprake dhe rezultatet kërkojnë studime të mëtejshme.
Për më tepër, jo çdo variant gjenetik që lidhet me gjumin e shkurtër është i dobishëm. Disa prej tyre janë shoqëruar me rrezik më të lartë për pagjumësi, lodhje, simptoma depresive, ADHD dhe diabet të tipit 2.
Një problem tjetër është se njerëzit mund të mos e kuptojnë gjithmonë se sa shumë ndikon mungesa e gjumit në aftësitë e tyre. Një studim me të rritur të shëndetshëm tregoi se personat që flinin vetëm katër ose gjashtë orë në natë shfaqnin përkeqësim të vazhdueshëm në testet njohëse, edhe pse pas dy javësh e vlerësonin veten si vetëm pak të përgjumur.
Ekspertët theksojnë se ndjesia e energjisë pas një nate me pak gjumë nuk është domosdoshmërisht provë se trupi dhe truri po funksionojnë në mënyrë optimale.
Për shumicën e të rriturve, rekomandohen rreth shtatë deri në nëntë orë gjumë në natë. Studiuesit shpresojnë se kuptimi më i mirë i këtyre dallimeve gjenetike do të ndihmojë në të ardhmen për trajtimin e çrregullimeve të gjumit dhe për të identifikuar personat që kanë vërtet nevojë për më pak pushim.
Burimi: BBC