Last Updated on 07/07/2026 by Kesjana
**
Zgjerimi i NATO-s drejt Lindjes pas përfundimit të Luftës së Ftohtë konsiderohet një nga ndryshimet më të mëdha gjeopolitike në Evropë. Në qendër të këtij transformimi qëndron Polonia, e cila nga një ish-shtet satelit i Bashkimit Sovjetik është kthyer në një nga shtyllat kryesore të mbrojtjes së Aleancës në kufirin lindor.
Procesi nisi në vitin 1999, kur Polonia, Hungaria dhe Republika Çeke u bënë vendet e para të ish-Paktit të Varshavës që iu bashkuan NATO-s. Objektivi ishte forcimi i sigurisë së tyre dhe afrimi politik e ekonomik me Shtetet e Bashkuara dhe Evropën Perëndimore.
Në vitet që pasuan, Aleanca u zgjerua më tej me Bullgarinë, Rumaninë, Sllovakinë, Estoninë, Letoninë, Lituaninë, Slloveninë, Kroacinë dhe Shqipërinë. Në samitin e Bukureshtit në vitin 2008 u hodh edhe ideja e anëtarësimit të Ukrainës dhe Gjeorgjisë, një zhvillim që u kundërshtua ashpër nga Rusia. Historiani Marco Clementi, profesor në Universitetin e Pavias, shpjegon se zgjerimi kishte si synim stabilizimin e Evropës dhe forcimin e sigurisë përballë Rusisë, ndërsa njëkohësisht ndihmonte vendet e reja anëtare të modernizonin institucionet e tyre dhe të afroheshin me Perëndimin. Sipas tij, Polonia mori një rol kyç për shkak të pozicionit të saj gjeografik, duke u shndërruar në një urë strategjike mes Gjermanisë dhe Rusisë dhe në një pikë të rëndësishme të mbrojtjes së NATO-s në krahun lindor.
*Pse Rusia e sheh si kërcënim*
Për Moskën, zgjerimi i NATO-s nuk është parë thjesht si zgjedhje sovrane e vendeve të Evropës Lindore, por si një kërcënim për sigurinë kombëtare. Autoritetet ruse pretendojnë se pas ribashkimit të Gjermanisë në vitin 1990, Perëndimi kishte dhënë garanci verbale se Aleanca nuk do të zgjerohej më tej drejt Lindjes. Megjithatë, shumica e historianëve theksojnë se nuk ka asnjë marrëveshje zyrtare apo dokument të nënshkruar që ta ndalonte një zgjerim të tillë. Edhe presidenti rus Vladimir Putin ka pranuar më herët se nuk ekzistonte një marrëveshje formale, por vetëm ajo që është cilësuar si një “premtim mes zotërinjsh”. Nga ana tjetër, studiues të tjerë, si historiani zviceran Daniele Ganser, argumentojnë se ish-sekretari amerikan i Shtetit James Baker i kishte premtuar udhëheqësit sovjetik Mikhail Gorbachev se NATO nuk do të lëvizte drejt Evropës Lindore, edhe pse ky premtim nuk u përfshi kurrë në një dokument zyrtar.
*Tensionet që vazhdojnë*
Marrëdhëniet mes Rusisë dhe NATO-s u përkeqësuan ndjeshëm pas vitit 2004, me zhvillimet politike në Ukrainë dhe Gjeorgji, ndërsa lufta ruso-gjeorgjiane e vitit 2008, aneksimi i Krimesë në vitin 2014 dhe pushtimi rus i Ukrainës në vitin 2022 e kanë thelluar edhe më shumë përplasjen. Sot, Polonia mbetet një nga aleatët më të rëndësishëm të NATO-s në krahun lindor dhe një element kyç në arkitekturën e sigurisë evropiane. Megjithatë, analistët vlerësojnë se e ardhmja e marrëdhënieve mes Rusisë dhe Perëndimit do të varet në masë të madhe nga zhvillimet në Ukrainë dhe nga mënyra se si do të ndërtohet sistemi i sigurisë në Evropë gjatë viteve të ardhshme./kb