Last Updated on 22/07/2026 by EL
Për më shumë se një shekull, armët e gjetura në varret e princeshave të Egjiptit të Lashtë konsideroheshin objekte ceremoniale. Por një studim i ri, i publikuar në revistën Frontiers in Environmental Archaeology, tregon se disa prej tyre ishin luftëtare të stërvitura, të afta në përdorimin e harkut, kamës dhe topuzit.
Studiuesit analizuan gjashtë mumie mbretërore të Mbretërisë së Mesme dhe zbuluan se kockat e tyre kishin zhvillime të forta muskulore, të cilat përputhen me përdorimin e rregullt të armëve të gjetura në varret e tyre.
Sipas autores kryesore të studimit, Zeinab Hashesh nga Universiteti i Beni-Suef, gratë e familjes mbretërore merrnin pjesë në aktivitete që kërkonin aftësi dhe forcë fizike, si gjuetia dhe qitja me hark. Zhvillimi i muskujve në skeletet e tyre përbën provë se ato nuk i mbanin armët vetëm si simbole statusi, por i përdornin në praktikë.
Gjashtë mumiet u zbuluan në fund të shekullit XIX në nekropolin e Dahshurit, në jug të Kajros, por pas transferimit në Muzeun Egjiptian në vitin 1915 mbetën të harruara në një arkë druri për më shumë se 100 vjet. Ato u rizbuluan vetëm në vitin 2020 gjatë një projekti inventarizimi.
Katër prej mumieve i përkisnin vajzave të faraonit Amenemhat II. Në varret e tyre u gjetën harqe, shigjeta, topuza dhe, në rastin e princeshës Ita, edhe një kamë e punuar me mjeshtëri të lartë.
Analiza e eshtrave zbuloi se princesha Ita, e moshës 28–34 vjeç, kishte muskuj shumë të zhvilluar në pjesën e sipërme të trupit, ndërsa princesha Itaweret kishte mbijetuar fraktura në brinjë dhe këmbë, me skeletin që tregon se ishte një harkëtare me përvojë. Edhe princesha Khenmet shfaqte shenja të një aktiviteti fizik intensiv.
Studiuesit gjetën prova se edhe mbreti i përfshirë në studim ushtronte rregullisht qitjen me hark. Sipas tyre, zhvillimi i jashtëzakonshëm i gjymtyrëve të sipërme lidhet me lëvizje të përsëritura, si tendosja e harkut ose përdorimi i armëve.
Studimi zbuloi gjithashtu gjurmë dëmtimesh fizike, si brinjë të thyera, infeksione dhe mangësi ushqimore. Megjithatë, fakti që shumica e plagëve ishin shëruar tregon se anëtarët e familjes mbretërore kishin akses në kujdes mjekësor të avancuar për kohën.
Sipas studiuesve, këto gjetje ndryshojnë mënyrën se si shihet roli i grave në Egjiptin e Lashtë, duke treguar se disa princesha nuk ishin vetëm figura ceremoniale, por edhe luftëtare dhe gjuetare të stërvitura.