Në vitin 1940, në Poloninë e pushtuar nga Gjermania naziste, u ndërmor një nga aktet më çnjerëzore të politikës antisemite naziste: izolimi i plotë i getos së re të Varshavës. Ky izolim shënoi fillimin e një faze të re të persekutimit sistematik ndaj hebrenjve, të cilët u shkëputën dhunshëm nga jeta e qytetit dhe u mbyllën brenda një zone të kufizuar e të rrethuar me mur, tel me gjemba dhe roje të armatosura.
Një qytet brenda qytetit
Getoja e Varshavës u krijua si pjesë e politikës së nazistëve për të grumbulluar, ndarë dhe kontrolluar popullsinë hebreje. Më shumë se 350.000 hebrenj u dëbuan nga shtëpitë e tyre dhe u detyruan të jetonin në një hapësirë shumë të vogël, me kushte skajshmërisht të vështira.
Ushqimi ishte i pakët dhe i racionuar. Mjekësia mungonte. Sëmundjet përhapeshin shpejt. Çdo ditë ishte një luftë për mbijetesë. Ndërsa muret e getos ngriheshin, për banorët e saj bota ngushtohej në një realitet të pashpresë – një paradhomë e asaj që më vonë do të bëhej zhdukja masive.
Izolimi si mjet kontrolli dhe si hap drejt shfarosjes
Ndërprerja e lidhjeve të getos me botën e jashtme nuk ishte thjesht një akt diskriminimi; ishte pjesë e një strategjie më të gjerë naziste që do të çonte drejt Zgjidhjes Përfundimtare. Kontrolli total ndaj hyrjes dhe daljes së njerëzve e bënte geton një hapësirë të mbyllur, e cila për nazistët shërbente si një “depo e përkohshme” para deportimeve në kampet e shfarosjes.
Në vitet pasuese, dhjetëra mijëra banorë të getos u dërguan drejt Treblinkës, ku u vranë në mënyrë sistematike.
Një plagë e pashuar në kujtesën historike
Izolimi i getos së Varshavës në 1940-n është sot simbol i mizorisë së Holokaustit – shembulli tronditës i mënyrës se si një regjim mund të çnjerëzojë dhe shkatërrojë një popull të tërë. Por është gjithashtu kujtesë e rezistencës, sepse pikërisht brenda atyre mureve, në vitet që pasuan, do të lindte edhe kryengritja heroike e getos së Varshavës.
Përgatiti: L.Veizi