Përgatiti: Leonard Veizi
Vera e vitit 1940 e gjeti Britaninë të vetme përballë Gjermanisë naziste. Pas rënies së Francës në qershor, Adolf Hitleri ishte i bindur se Mbretëria e Bashkuar do të kërkonte paqe. Kur Londra refuzoi, ai dha urdhrin për pushtimin.
Më 16 korrik 1940, Hitleri nënshkroi Direktivën nr. 16, që mbante emrin e koduar Unternehmen Seelöwe – Operacioni “Luani i Detit”. Plani parashikonte kalimin e Kanalit Anglez dhe zbarkimin e 160.000 trupave gjermane në brigjet jugore të Anglisë, midis Ramsgate dhe Lyme Regis.
Kushti kryesor për pushtimin ishte epërsia ajrore. Këtë detyrë e mori Luftwaffe, nën komandën e Hermann Göring. Filloi ajo që historia do ta njihte si Beteja e Britanisë.
Nga korriku deri në tetor 1940, qiejt e Anglisë u shndërruan në fushëbetejë. Fillimisht gjermanët goditën konvojet detare dhe stacionet e radarëve. Më pas, nga 13 gushti – e quajtur nga gjermanët “Dita e Shqiponjës” – sulmet u përqendruan mbi aeroportet dhe fabrikat e avionëve të RAF.
Përballë tyre qëndronte Forca Ajrore Mbretërore, RAF, nën komandën e mareshalit Hugh Dowding. Me më pak avionë, por me dy avantazhe vendimtare: radarin dhe avionët Spitfire dhe Hurricane, pilotët britanikë zhvilluan një rezistencë heroike.
Më 7 shtator, i zhgënjyer nga humbjet, Göring ndryshoi strategji dhe urdhëroi bombardimin e Londrës. Filloi Blitz-i. Çdo natë për 57 netë rresht, kryeqyteti britanik u godit rëndë. Por ky gabim strategjik i shpëtoi aeroportet britanike nga shkatërrimi.
Më 15 shtator 1940, në një përleshje masive ajrore mbi Londër, RAF rrëzoi 60 avionë gjermanë. Ishte dita vendimtare. Britania nuk u gjunjëzua. Pikërisht atë ditë, kryeministri Winston Churchill do të thoshte fjalët e famshme: “Kurrë në historinë e konflikteve njerëzore, kaq shumë i kanë pasur borxh kaq pak njerëzve”.
Pa epërsinë ajrore, Operacioni “Luani i Detit” ishte i pamundur.
Më 17 shtator, Hitleri urdhëroi shtyrjen e tij pa afat. Pak javë më vonë, operacioni u braktis përfundimisht.
Dështimi i pushtimit të Britanisë ishte humbja e parë e madhe e Gjermanisë naziste dhe dëshmia se makina e luftës së Hitlerit mund të ndalej.