Last Updated on 23/09/2025 by adminfjala
Në shtator të vitit 1938, kriza e Sudeteve tronditi Evropën dhe e vuri në prag të luftës. Forcat e Armatosura të Çekosllovakisë shpallën mobilizimin e përgjithshëm, pasi vendi ndodhej përballë një kërcënimi të drejtpërdrejtë nga Gjermania naziste. Adolf Hitleri kërkonte aneksimin e krahinës së Sudeteve, një rajon strategjik dhe ekonomikisht i pasur në perëndim të vendit, i banuar kryesisht nga gjermanë etnikë.
Sudetenland kishte mbetur pjesë e Çekosllovakisë pas krijimit të shtetit në vitin 1918, por pakënaqësitë e minoritetit gjerman u shfrytëzuan mjeshtërisht nga propaganda naziste si justifikim për aneksim.
Në vend që të përballeshin ushtarakisht me Hitlerin, fuqitë e mëdha evropiane – Britania e Madhe (Neville Chamberlain), Franca (Édouard Daladier), Italia (Benito Mussolini) dhe Gjermania (Adolf Hitler) – u mblodhën në Mynih më 29–30 shtator 1938. Çekosllovakia nuk u lejua të merrte pjesë në këto bisedime vendimtare.
Marrëveshja e Mynihut, e nënshkruar më 30 shtator, sanksionoi dorëzimin e Sudeteve ndaj Gjermanisë, me premtimin se Hitleri nuk do të kishte më kërkesa territoriale në Evropë. Ky akt u përshëndet në Londër dhe Paris si garanci për “paqe në kohën tonë”, por në realitet ishte një shembull i qartë i politikës së pajtimeve (appeasement) ndaj agresionit nazist.
Për Çekosllovakinë, kjo ishte një tragjedi kombëtare: vendi humbi fortifikimet më të rëndësishme mbrojtëse dhe një pjesë të madhe të industrisë së tij. Pa mbrojtjen e fuqive aleate, qeveria çeke u detyrua ta pranojë marrëveshjen.
Por kjo nuk e ndali Hitlerin. Vetëm pak muaj më vonë, në mars 1939, trupat gjermane pushtuan Pragën dhe shkatërruan përfundimisht pavarësinë e Çekosllovakisë.
Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, në vitin 1945, situata ndryshoi rrënjësisht: mbi 3 milionë gjermanë të Sudeteve u dëbuan me forcë nga çekët dhe u shpërngulën drejt Gjermanisë dhe Austrisë, duke mbyllur përfundimisht kapitullin e minoritetit gjerman në këtë rajon.
Përgatiti: L.Veizi