Përgatiti: Leonard Veizi
Më 12 qershor 1999 filloi Operacioni “Joint Guardian”, një nga misionet më të rëndësishme paqeruajtëse të NATO-s në Evropë pas Luftës së Dytë Botërore. Në këtë ditë, forcat e para të KFOR-it (Kosovo Force), të udhëhequra nga NATO, hynë në Kosovë për të garantuar zbatimin e marrëveshjes që i dha fund konfliktit ndërmjet forcave serbe dhe shqiptarëve të Kosovës.
Hyrja e KFOR-it erdhi pas 78 ditësh bombardimesh ajrore të NATO-s kundër Republikës Federale të Jugosllavisë, një fushatë ushtarake e nisur më 24 mars 1999 me synimin për të ndalur spastrimin etnik, dhunën dhe represionin e forcave serbe ndaj popullsisë shqiptare të Kosovës.
Konflikti kishte shpërthyer një vit më parë, kur përplasjet ndërmjet Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK) dhe forcave jugosllave e serbe u përshkallëzuan në luftë të hapur. Gjatë viteve 1998–1999, qindra mijëra shqiptarë të Kosovës u dëbuan nga shtëpitë e tyre, ndërsa mijëra civilë humbën jetën. Pamjet e kolonave të refugjatëve që largoheshin drejt Shqipërisë, Maqedonisë së Veriut dhe Malit të Zi tronditën opinionin ndërkombëtar.
Pas dështimit të negociatave të Rambujesë dhe përkeqësimit të situatës humanitare, NATO ndërhyri ushtarakisht pa miratimin e Këshillit të Sigurimit të OKB-së, duke argumentuar se ndërhyrja ishte e nevojshme për të parandaluar një katastrofë humanitare.
Më 9 qershor 1999, në Kumanovë u nënshkrua marrëveshja ushtarako-teknike ndërmjet NATO-s dhe Jugosllavisë, e cila parashikonte tërheqjen e plotë të forcave ushtarake, policore dhe paramilitare serbe nga Kosova. Tre ditë më vonë, më 12 qershor, njësitë e para të KFOR-it kaluan kufirin dhe u vendosën në territorin e Kosovës.
Forca paqeruajtëse përbëhej nga dhjetëra mijëra ushtarë nga vendet anëtare të NATO-s dhe shtete partnere. Detyra e saj kryesore ishte garantimi i sigurisë, mbrojtja e popullsisë civile, parandalimi i rikthimit të luftimeve dhe krijimi i kushteve për kthimin e refugjatëve në shtëpitë e tyre.
Hyrja e KFOR-it u prit me entuziazëm nga shumica e shqiptarëve të Kosovës. Në ditët dhe javët që pasuan, qindra mijëra refugjatë nisën të ktheheshin nga kampet dhe vendstrehimet e përkohshme. Për shumë kosovarë, prania e NATO-s simbolizonte fundin e luftës dhe fillimin e një epoke të re.
Operacioni “Joint Guardian” shënoi fillimin e administrimit ndërkombëtar të Kosovës nën mandatin e Kombeve të Bashkuara dhe mbetet një nga misionet më afatgjata të NATO-s. Ngjarjet e qershorit 1999 konsiderohen një pikë kthese në historinë moderne të Kosovës, duke hapur rrugën drejt proceseve politike që çuan në shpalljen e pavarësisë së Kosovës më 17 shkurt 2008.