Në nëntor të vitit 1940, në kulmin e Luftës së Dytë Botërore, Marina Mbretërore britanike ndërmori një operacion ajror që do të hynte në histori si sulmi i parë i përgjithshëm ajror ndaj një flote detare – një goditje e befasishme kundër anijeve luftarake italiane të ankoruara në portin e Tarantos, në jug të Italisë.
Operacioni, i koduar “Judgment”, u planifikua me kujdes nga Admirali Andrew Cunningham dhe u ekzekutua gjatë natës së 11 nëntorit 1940 nga avionët torpedo britanikë Swordfish, të ngritur nga aeroplanmbajtësja HMS Illustrious. Ishte hera e parë në histori që një flotë detare sulmohej nga ajri në një masë të tillë – një strategji që më vonë do të frymëzonte edhe japonezët në sulmin e tyre ndaj Pearl Harbor, një vit më pas.
Britanikët, me vetëm një numër të kufizuar avionësh me trup prej druri dhe shpejtësi të ulët, arritën një sukses të jashtëzakonshëm. Ndërsa humbjet e tyre ishin minimale – dy pilotë të vrarë dhe dy të plagosur – dëmet për palën italiane ishin shkatërrimtare.
Nga sulmi u fundosën ose u nxorën jashtë përdorimit disa nga anijet më të mëdha të flotës italiane: kryqëzorët “Cavour” dhe “Littorio”, si dhe disa luftanije të tjera të rëndësishme. Mbi 100 marinarë dhe ushtarë italianë u vranë ose u plagosën, ndërsa porti u kthye në një skenë flakësh dhe tymi.
Kjo ishte një nga disfatat më të mëdha që Marina Italiane do të pësonte ndonjëherë në territorin e vet. Goditja britanike tregoi me forcë se epoka e mbizotërimit të anijeve të blinduara kishte marrë fund – dhe se fuqia ajrore ishte bërë arma vendimtare e luftës moderne.
Sulmi mbi Taranton mbeti në histori si dëshmi e guximit, inovacionit dhe mjeshtërisë strategjike që do të përcaktonin mënyrën se si do të zhvillohej lufta në det për pjesën tjetër të shekullit XX.
Përgatiti për botim: L.Veizi