Më 23 nëntor 1980, Italia e jugut u godit nga një prej fatkeqësive natyrore më të rënda në historinë e saj moderne: tërmeti i Irpinias. Në orën lokale 19:30, një lëkundje e fuqishme, me intensitet 7 ballë të shkallës Mercalli, tronditi rajonet e Kampanias, Bazilikatës dhe Pulias, duke shkatërruar qytete të tëra dhe duke zhdukur mijëra jetë.
Goditja e parë
Epiqendra e tërmetit u regjistrua në zonën malore të Irpinias, por ajo që e bëri këtë tragjedi veçanërisht shkatërrimtare ishte fakti se tërmeti nuk ishte një goditje e vetme. Brenda 80 sekondave, u regjistruan tre goditje kryesore, secila me epiqendër të ndryshme, duke shkaktuar kolaps masiv të banesave dhe infrastrukturës. Pas kësaj, zona u trondit nga 90 pasgoditje, që e rënduan edhe më shumë situatën dhe vështirësuan operacionet e shpëtimit.
Bilanci i tragjedisë
Dëmet njerëzore ishin të tmerrshme:
rreth 5 mijë të vdekur,
mbi 8 mijë të plagosur,
qindra mijëra të pastrehë.
Shumë komunitete u shkatërruan pothuajse tërësisht, me ndërtesa të vjetruara që nuk i rezistuan tronditjeve, dhe rrugë të bllokuara që e bënë të vështirë ndërhyrjen e ekipeve të shpëtimit.
Reagimi dhe ndihmat
Qeveria italiane ndërhyri me një prej planeve më të mëdha të rindërtimit në historinë e pasluftës. Shpenzimet arritën në rreth 60 trilion lireta, një shumë kolosale për kohën, e cila u përdor për rikonstruksionin e qyteteve, ndërtimin e banesave të reja dhe forcimin e infrastrukturës.
Ndihma ndërkombëtare nuk mungoi. Gjermania Perëndimore dhe Shtetet e Bashkuara u renditën ndër vendet e para që reaguan, duke dërguar së bashku 105 milionë dollarë në fonde emergjente dhe mbështetje logjistike.
Trashëgimia e një fatkeqësie
Tërmeti i Irpinias mbetet edhe sot një prej ngjarjeve më të rëndësishme në historinë sizmike të Italisë. Ai nxiti reforma në ndërtim, standarde më të rrepta konstruktive dhe rritjen e ndërgjegjësimit për rrezikun sizmik në vend. Por mbi të gjitha, ai mbetet një plagë e thellë në kujtesën e mijëra familjeve dhe një kujtesë për nevojën e përhershme të gatishmërisë ndaj forcave të natyrës.
Përgatiti: L.Veizi