Në fillim të vitit 1990, një nga episodet më të bujshme të politikës ndërkombëtare të fund-shekullit XX arriti kulmin me dorëzimin e Manuel Noriegës, ish-udhëheqësit de facto të Panamasë, ndaj forcave të Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Ngjarja erdhi pas pushtimit ushtarak amerikan të Panamasë, të nisur në dhjetor 1989, një operacion i koduar “Operation Just Cause”, që synonte rrëzimin e regjimit të Noriegës dhe rikthimin e rendit kushtetues në vend.
Manuel Noriega kishte qenë për vite me radhë një figurë kyçe e politikës panameze dhe njëkohësisht bashkëpunëtor i shërbimeve amerikane të inteligjencës gjatë Luftës së Ftohtë. Megjithatë, marrëdhëniet mes tij dhe Uashingtonit u përkeqësuan ndjeshëm në vitet ’80, ndërsa akuzat për autoritarizëm, shkelje të të drejtave të njeriut dhe përfshirje të drejtpërdrejtë në trafikun ndërkombëtar të drogës u bënë gjithnjë e më të rënda.
Në vitin 1988, juritë e mëdha federale në Miami dhe Tampa e paditën Noriegën me akuza serioze për kontrabandë droge, trafik narkotikësh dhe pastrim parash, duke e lidhur atë me kartelë të fuqishme të drogës në Amerikën Latine. Sipas akuzave, ai kishte përdorur pozicionin e tij për të lehtësuar kalimin e drogës drejt Shteteve të Bashkuara, në këmbim të përfitimeve financiare dhe politike.
Pas pushtimit amerikan, forcat e Noriegës u shpërbënë dhe ai u detyrua të fshihej. Për disa ditë, ish-udhëheqësi u strehua në Ambasadën e Vatikanit në Panama City, ku forcat amerikane ushtruan presion të vazhdueshëm, përfshirë edhe metoda psikologjike, për ta detyruar të dorëzohej. Më në fund, në janar 1990, Manuel Noriega u dorëzua dhe u transferua në Shtetet e Bashkuara për t’u përballur me drejtësinë.
Në SHBA, ai u gjykua dhe u shpall fajtor për disa nga akuzat federale, duke u dënuar fillimisht me 40 vjet burg. Megjithatë, për shkak të ndryshimeve ligjore dhe uljes së dënimit për sjellje të mirë, Noriega vuajti rreth 17 vjet burg në burgje amerikane.
Pas përfundimit të dënimit në SHBA, çështja e Noriegës nuk mori fund. Ai u ekstradua fillimisht për t’u përballur me akuza të tjera dhe më pas u kthye në Panama, ku autoritetet vendase e arrestuan sërish. Këtë herë, ai u dënua për krime kundër popullit panamez, përfshirë vrasje politike dhe shkelje të rënda të të drejtave të njeriut gjatë sundimit të tij.
Historia e Manuel Noriegës mbetet një shembull domethënës i ndërthurjes së politikës, pushtetit dhe drejtësisë ndërkombëtare, si dhe një kapitull i errët në historinë moderne të Panamasë dhe marrëdhënieve të saj me Shtetet e Bashkuara.
Përgatiti: L.Veizi