Më 28 shkurt 2013, në orën 20:00 sipas kohës së Romës, kambanat e Kisha Katolike shënuan një moment historik. Papa Benedikti XVI – i lindur si Jozef Ratzinger – pushoi zyrtarisht së qeni Papë. Për herë të parë pas gati gjashtë shekujsh, kreu i Kishës Katolike nuk largohej nga kjo botë në detyrë, por hiqte dorë me vullnetin e tij nga froni i Shën Pjetrit.
Vendimi ishte bërë publik tri javë më parë, më 11 shkurt 2013, gjatë një konsistoriumi të zakonshëm në Vatikan. Kardinalët mbetën të shtangur kur Papa, në latinisht, deklaroi se për shkak të “moshës së shtyrë” dhe “forcave të dobësuara”, nuk ndiente më se kishte energjinë e nevojshme për të drejtuar Kishën në kohë sfidash të mëdha.
Ai ishte 85 vjeç.
Një akt i rrallë në histori
Dorëheqja e tij e ktheu kohën pas në vitin 1415, kur Papa Gregori XII abdikoi për t’i dhënë fund krizës së thellë të njohur si Skizma e Madhe Perëndimore – një periudhë kur disa pretendentë rivalë pretendonin fronin papnor. Që nga ajo kohë, asnjë Papë nuk kishte hequr dorë vullnetarisht.
Në mbrëmjen e 28 shkurtit, Benedikti XVI u largua me helikopter nga Vatikani drejt rezidencës verore papnore në Castel Gandolfo. Porta e Pallatit Apostolik u mbyll dhe Selia e Shenjtë hyri në periudhën e quajtur sede vacante – froni bosh.
Nga Bavaria në Vatikan
Jozef Ratzinger lindi në vitin 1927 në Marktl të Bavarisë, në Gjermani. Rinia e tij u shënua nga hija e Luftës së Dytë Botërore. Si shumë djem të brezit të tij, ai u përfshi formalisht në strukturat e Rinisë Hitleriane dhe më pas u mobilizua në fund të luftës në një njësi ndihmëse të ushtrisë gjermane. Pas përfundimit të konfliktit, ai iu rikthye studimeve teologjike.
Në moshën 24-vjeçare u shugurua prift dhe nisi një karrierë të shquar akademike si profesor teologjie në universitete gjermane. Ai u bë një nga mendjet më të respektuara të teologjisë katolike të shekullit XX, veçanërisht për kontributin e tij në reflektimet e Koncilit të Dytë të Vatikanit (1962–1965).
Në vitin 1977 u emërua kryepeshkop i Mynihut dhe më pas kardinal. Por roli që do ta vendoste në qendër të pushtetit kishtar erdhi në vitin 1981, kur Papa Gjon Pali II e thirri në Romë për të drejtuar Kongregatën për Doktrinën e Besimit – dikasteri përgjegjës për ruajtjen e ortodoksisë katolike.
Në këtë post, Ratzinger fitoi reputacionin e një mbrojtësi të rreptë të doktrinës tradicionale, çka i dha edhe nofkën mediatike “Rottweileri i Zotit”.
Zgjedhja si Papë dhe një papat i trazuar
Pas vdekjes së Gjon Palit II në prill 2005, konklava e kardinalëve e zgjodhi Ratzinger-in si Papë. Ai mori emrin Benedikti XVI, duke nderuar Shën Benediktin e Nursisë dhe Papën Benedikti XV.
Papatit i tij, që zgjati tetë vjet, u karakterizua nga një theks i fortë në rikthimin e rrënjëve teologjike dhe në mbrojtjen e identitetit tradicional katolik në një botë gjithnjë e më sekulare. Ai u përpoq të dialogonte me botën myslimane dhe hebraike, por edhe të përforconte unitetin brenda Kishës.
Megjithatë, periudha e tij u shoqërua me sfida të rënda:
-
skandalet e abuzimeve seksuale nga klerikë ndaj të miturve, të cilat tronditën Kishën në SHBA dhe Evropë;
-
polemika mbi menaxhimin e krizave dhe përgjegjësitë institucionale;
-
akuza për mungesë transparence financiare në Bankën e Vatikanit;
-
tensione të brendshme në Kurinë Romake.
Këto sfida, të kombinuara me shëndetin e brishtë dhe energjinë në rënie, duket se ndikuan në vendimin e tij për t’u tërhequr.
Një epokë e re
Më 13 mars 2013, konklava zgjodhi si pasues kardinalin argjentinas Jorge Mario Bergoglio, i cili mori emrin Papa Françesku. Ai u bë Papa i parë nga Amerika Latine dhe i pari jezuit në histori që ngjitej në fronin papnor.
Ndërkohë, Benedikti XVI mori titullin “Papa Emeritus” dhe jetoi i tërhequr brenda mureve të Vatikanit, duke iu përkushtuar lutjes dhe shkrimeve teologjike deri në vdekjen e tij në vitin 2022.
Një dorëheqje që ndryshoi perceptimin e papatit
Aktit i Benediktit XVI i dha papatit një dimension të ri: ai e paraqiti detyrën jo si një barrë që duhet mbajtur deri në frymën e fundit, por si një mision që kërkon fuqi fizike dhe mendore. Kur këto mungojnë, dorëheqja mund të jetë një akt përgjegjësie.
28 shkurti 2013 mbetet kështu një datë që tregoi se edhe në institucionet më të lashta të botës, historia mund të marrë një kthesë të papritur – jo përmes krizës apo përçarjes, por përmes një vendimi personal të heshtur, që tronditi traditën gjashtëqindvjeçare të Kishës Katolike.
Përgatiti: L.Veizi