National Geographic ka përzgjedhur Kretën në listën e saj “Best of the World” për ushqimin, dhe ishulli është gjithashtu një rajon zyrtar europian i gastronomisë për vitin 2026.
Disa nga kujtimet më të bukura që krijohen jashtë vendit ndodhin duke ndarë bukën rreth një tavoline ngrënieje.
Përveç pasaportës, biletës së udhëtimit, një pale xhinse rezervë dhe adaptor (karikues) universal, mund të vlejë gjithashtu të marrësh me vete edhe oreksin.
Ky është pikërisht mesazhi pas listës “Best of the World 2026” të National Geographic për ushqimin. Duke renditur 15 nga vendet më të mira për ushqim aktualisht, lista nxjerr në pah destinacionet me shijet më të mira.
Revista mblodhi shkrimtarët dhe redaktorët e saj globalë për të përpiluar listën e këtij viti me vendet më të shijshme dhe intriguese për të ngrënë në botë, ku disa destinacione evropiane arritën të përfshihen.
“Më shumë se një pikë në hartë, këto vende kryesore zbulojnë histori të fshehura, yje në ngritje të kulinarisë dhe shije surprizuese që do t’ju lënë të etur për më shumë,” tha National Geographic.
Destinacionet dhe traditat në listë
Për National Geographic, ushqimi në ishull është më shumë sesa thjesht “ushqim për mbijetesë”.
Kreta, ku rriten deri në 40 milionë pemë ulliri, është destinacioni i parë evropian i theksuar në renditje. Kombinimi i maleve, detit dhe shumë diellit ka formuar një ishull të pasur me fruta, perime dhe disa nga vajrat ekstra të virgjër të ullirit më të mirë në botë.
Për shembull, bizelet dhe shpargu zakonisht korren në fillim të pranverës; fasulet, kastravecat dhe patëllxhanët nga maji; domatet, patatet dhe kungujt gjatë gjithë verës; ndërsa karotat, panxhari dhe avokadot gjatë dimrit.
Dhe “kjo është vetëm një pamje e shkurtër”, tha faqja Discover Greece. “Është një ishull që nuk pushon kurrë së surprizuari.”
Në fakt, ishulli më i madh grek konsiderohet gjithashtu si vendi që hodhi bazat për Dietën Mesdhetare të mbështetur nga shkenca, e cila thekson ushqimin me bazë bimore dhe kufizon ushqimet e përpunuara për një shëndet më të mirë.
E emëruar këtë vit si një nga Rajonet Evropiane të Gastronomisë nga Instituti Ndërkombëtar i Gastronomisë, Kulturës, Arteve dhe Turizmit, Kreta dhe kuzhina e saj thuhet se bëhen më autentike sa më shumë që vizitorët të hyjnë në brendësi të ishullit dhe në zona më të largëta.
Kur bëhet fjalë për produktet e qumështit, Kreta ka një tjetër armë të fortë në arsenalin e saj: “staka”, një gjalpë i kthjelluar i bërë nga ajka e deles ose e dhisë.
Adhuruesit e djathit gjithashtu do të ndihen në vendin e duhur në ishull, ku dyqanet ushqimore dhe supermarketet janë plot me varietete, nga myzithra, pichtogalo ose xigalo.
Djathi myzithra është pjesë e boureki-t, një specialitet i qytetit portual të Chanias, që përbëhet nga shtresa patatesh, kungulleshkash — ose kungulli gjatë dimrit — vetë djathit dhe nenexhikut.
Ndërsa si staka*, ashtu edhe djathi vendas përdoren për t’i dhënë shije kreatotourta-s, një byrek me mish dhie ose qengji të zier, i shtresëzuar me nenexhik, erëza, staka dhe djathë.
Franca nuk është i vetmi destinacion që ka zhvilluar shije për kërmijtë. Këta molusqe janë shijuar në Kretë që rreth vitit 3000 p.e.s., dhe një nga pjatat më të njohura të ishullit është chochlioi boubouristi. Kërmijtë skuqen në tigan me vaj ulliri, rozmarinë dhe uthull, dhe shërbehen me zarzavate të egra të ziera.
Për udhëtarët që pëlqejnë ëmbëlsirat, djathi kretan gjen vend edhe në gatime të ëmbla. Një shembull është kalitsounia lichnarakia, një kafshatë delikate brumi e mbushur me djathë si myzithra, e aromatizuar me kanellë dhe mjaltë për një version të ëmbël të traditave kulinare lokale.
Ku të hash në Kretë
Vitin e kaluar, gazeta britanike The Telegraph përpiloi listën e saj me 21 restorantet më të mira në ishull, me zgjedhje që varionin nga restorantet luksoze deri te vendet më të lira për të ngrënë.
Në qytetin bregdetar të Agios Nikolaos, në lindje të Kretës, La Bouillabaisse ofron menu që ndryshojnë sipas stinëve dhe një pamje nga Gjiri i Mirabellos. Rekomandohej rezervimi paraprak, veçanërisht pranë skajit të tarracës për pamjet më të mira, si edhe porositja e mishit të butë të qengjit kleftiko, të marinuar me hudhër, lëng limoni dhe vaj ulliri, e të gatuar ngadalë në pergamenë.
Diku tjetër, në Qytetin e Vjetër të Chanias, To Pigadi tou Tourkou, që përkthehet si “Pusi i turkut”, sjell shije nga Maroku, Egjipti, Libani dhe, sigurisht, siç sugjeron emri, Turqia. Për udhëtarët që kërkojnë një alternativë ndaj kuzhinës tradicionale kretane në ishull, menuja përfshin pica turke dhe gatime me mish qengji.
The Telegraph rekomandoi gjithashtu Thigaterra në Heraklion për interpretimin e saj të filozofisë “siga siga”, që do të thotë “ngadalë, ngadalë”. Duke promovuar artin e ekogastronomisë, recetat e restorantit përmbajnë përbërës të kultivuar organikisht.
National Geographic veçoi Chrisostomos, një tavernë tradicionale në Chania. Revista theksoi porcionet e bollshme të qengjit tsigariasto – “i erëzuar thjesht me kripë dhe i gatuar ngadalë në vaj ulliri për të maksimizuar shijen”./ Euronews-A.D