-Romani i tetë i autorit e fton lexuesin në një arratisje që nuk ka dyer-
“Një prozë që të ngushton frymën, ku çdo fjali është e matur dhe çdo heshtje e personazhit peshon më shumë se aksioni. Tensioni nuk vjen nga jashtë, por rritet nga brenda, si një orë që nuk ndalon.”
Kështu e përshkruan shkrimtari dhe redaktori Kliton Nesturi romanin Arratisja, në shënimin që hap kopertinën. Më shumë se një vlerësim, është një paralajmërim: këtu nuk hyhet për të ndjekur një krim, por për të zbritur në katet e nëndheshme të psikikës.
Vazhdimësia
I nënshkruar nga “Buzuku” i Prishtinës, me drejtues Abdullah Zenelin, “Arratisja” konfirmon një bashkëpunim që ka kohë që ndërtohet. Po kjo shtëpi solli më herët “Rrënimin” e Veizit. Me këtë titull, autori arrin në 15 libra, 8 prej të cilëve romane. Shtatë prej tyre tashmë gjenden të kataloguara në Librarinë e Kongresit Amerikan – një gjurmë që e çon veprën e tij përtej kufijve.
Çfarë është “Arratisja”?
Ta quash “triller psikologjik” është e saktë, por edhe e pamjaftueshme. Sepse “Arratisja” nuk luan vetëm me pritshmërinë e zhanrit. Titulli vetë është kurth. A ikën njeriu nga qelia, nga kujtesa, nga vetja? Romani e merr pyetjen dhe nuk të kthen përgjigje të gatshme. Përkundrazi, e kthen lexuesin në bashkë-fajtor të arratisjes: sa herë kthen faqen, po i largohesh apo po i afrohesh qendrës së labirintit?
Në trillerin klasik ndiqet vrasësi. Këtu ndiqet mendimi. Konflikti zhvendoset nga plumbi te pulsi, nga dera që kërcet te vendimi që nuk merret dot. Gjuha e Veizit është e përpunuar, e kursyer në zbukurime, e pamëshirshme në saktësi. Ritmi nuk e lejon leximin përtues: edhe pauzat janë të minuara.
Tetë romane: rreziku dhe luksi
Të ndërtosh tetë botë romaneske do të thotë të kesh një zë. Rreziku është që zëri të bëhet jehonë e vetvetes. “Arratisja” e shmang këtë grackë duke e shtyrë eksperimentin më thellë: më pak ngjarje, më shumë gërryerje. Nuk është romani që bërtet. Është ai që pëshpërit, dhe pikërisht pëshpëritja të mban zgjuar natën.
Në një letërsi shqipe që shpesh luhatet mes rrëfimit historik dhe prozës urbane të shpejtë, Veizi zgjedh rrugën e tretë: t’i besojë personazhit derisa ai të kthehet në një pasqyrë. Dhe pasqyra, siç e dimë nga Kafka, jo gjithmonë tregon atë që duam të shohim.
Arratisje apo kthim?
Leximi do ta tregojë nëse “Arratisja” të nxjerr jashtë apo të mbyll brenda. A është liri ajo që premtон titulli, apo një formë më e sofistikuar burgu mendor? Një gjë është e qartë: me këtë roman, Leonard Veizi nuk i shton thjesht një numër bibliografisë së tij. I shton një dhomë të re shtëpisë që ka ndërtuar libër pas libri – një dhomë me mure që dëgjojnë dhe me dritare që nuk hapen nga jashtë.
“Arratisja” tashmë është në librari. Hyrja është e lirë. Dalja, jo e garantuar.