Protestat bëhen virale, mesazhet kapërcejnë kufijtë shtetërorë dhe mbërrijnë kudo ku të rinjtë ndajnë të njëjtat probleme dhe shqetësime.
Franca, Shqipëria, Spanja, Belgjika, Brazili, Kili, Argjentina, India. Të rinjtë po ngrihen në protesta. Është brezi që disa e etiketojnë lehtësisht si të përgjumur, dembel dhe të zhytur vetëm në rrjetet sociale. Por, në vend që të mjaftohen me diskutime të pafundme në Facebook, duke besuar se kështu ndryshojnë botën, nxënësit, studentët dhe të rinjtë po rikthehen në hapësirat publike për të kërkuar një të ardhme më të mirë, të ardhmen e tyre dhe të ardhmen tonë.
Të bashkuar në një valë të fuqishme protestash, të rinjtë që u rritën mes krizave të thella ekonomike, në epokën pas pandemisë së COVID-19 dhe në kohën e zhvillimit të jashtëzakonshëm të inteligjencës artificiale, e cila premton t’ua lehtësojë jetën, po kërkojnë gjëra që duhej të ishin të garantuara, por që ende nuk janë: shkolla ku të arsimohen, një çati mbi kokë dhe paga që u mundësojnë jo vetëm të mbijetojnë, por të jetojnë me dinjitet.
Përballë një realiteti të vështirë dhe pengesave që, sipas tyre, sistemi ekonomik bashkëkohor krijon për brezat e rinj, ata kanë zgjedhur të veprojnë. Rrjetet sociale po i përdorin si mjete për organizimin dhe përhapjen e mesazheve të tyre, ndërsa betejën e vërtetë e zhvillojnë në rrugë.
Protestat bëhen virale, mesazhet kapërcejnë kufijtë e vendeve dhe mbërrijnë te të gjithë ata që përballen me të njëjtat probleme. Lëvizja po përhapet me shpejtësi.
“Mos na godisni, jemi fëmijët tuaj”
Në Shqipëri, pas muajsh protestash paqësore dhe masive, të nxitura edhe nga lëvizja e flamingove, nisja e vitit të ri shkollor u shoqërua me dalje në rrugë të mijëra studentëve dhe nxënësve. Ata kërkojnë më shumë fonde për arsimin dhe denoncojnë kushtet e këqija në universitete, si dhe tarifat e larta të studimit.
Pavarësisht përballjes me policinë, protestuesit vijojnë të qëndrojnë në rrugë, ndërsa lëvizja është përhapur në të paktën 10 qytete.
Edhe pse qeveria përpiqet t’i paraqesë si vandalë që shkatërrojnë pronën dhe si persona të nxitur nga forca të huaja, të rinjtë shqiptarë këmbëngulin te kërkesat e tyre, të cilat kanë një karakter të theksuar politik.
Në një intervistë për AFP-në, studentja e gazetarisë Teftalia Papa u shpreh: “Ne duam një Shqipëri më të mirë, ku të gjithë qytetarët të kenë kujdesin shëndetësor që meritojnë, ku arsimi të ofrojë mundësi dinjitoze dhe të barabarta dhe ku studentët të kenë mundësi të përballojnë financiarisht studimet dhe koston e jetesës, pa u rrënuar nga shpenzimet që rriten vazhdimisht”.
Këtë të shtunë, prej orës 10:00, kanë vijuar protestat, ndërsa demonstruesit u kanë bërë thirrje qytetarëve të dalin në rrugë dhe të ushtrojnë presion ndaj qeverisë së Edi Ramës, të cilën e akuzojnë për korrupsion dhe shpërfillje të arsimit, duke kërkuar dorëheqjen e saj.
Të premten, në Tiranë, në krye të marshimit u rreshtuan edhe prindërit e nxënësve. Gjatë përplasjeve jashtë Ministrisë së Arsimit, protestuesit e rinj iu drejtuan policëve me thirrjen: “Mos na godisni, jemi fëmijët tuaj”.
Përplasjet me policinë kanë qenë të ashpra. Një prej rasteve më të rënda të raportuara ishte ai i një të riu që u dhunua nga efektivët jashtë Ministrisë së Arsimit, gjatë një proteste studentore. Sipas raportimeve mediatike, i riu pësoi dëmtime në kafkë dhe në shtyllën kurrizore, ndërsa u raportua edhe për humbje të kujtesës. Dy efektivët e përfshirë në ngjarje janë pezulluar nga detyra.
Studentët dhe nxënësit në Francë nuk tërhiqen
Në Francë, vendin me një histori të gjatë kryengritjesh dhe revolucionesh, protestuesit raportohet se kanë arritur në rreth gjysmë milioni. Lëvizjes së nxënësve i janë bashkuar edhe jelekverdhët, në një klimë pakënaqësie të lidhur me rritjen e kostos së jetesës dhe zhvillimet politike përpara zgjedhjeve. Studentët dhe sindikatat janë rreshtuar gjithashtu në krah të protestuesve.
Për këtë të shtunë janë paralajmëruar demonstrata dhe bllokime në disa qytete, ngritje barrikadash dhe tubime në rrethrrotullime, ura, pika karburanti, pika pagesash rrugore, stacione hekurudhore, rafineri dhe depo nafte.
Kryeministri francez Sébastien Lecornu ka deklaruar se lëvizja po shndërrohet në një lëvizje të “dhunës urbane”. Megjithatë, organizatorët dhe mbështetësit e protestave vijojnë të këmbëngulin në kërkesat e tyre, ndërsa të rinjtë francezë mbeten pjesë e kësaj vale mobilizimi.
“Do të bjerë, do të bjerë, arsimi i Pinochetit”
Në Kili, nxënësit dhe studentët po protestojnë kundër reformave të propozuara nga presidenti i krahut të djathtë, José Antonio Kast.
Ditët e fundit, në Santiago, policia ndërhyri kundër protestuesve gjatë një demonstrate kundër shkurtimeve të mundshme në arsimin publik. Protesta u zhvillua një ditë pas prezantimit të një projektbuxheti nga presidenti kilian.
“Do të bjerë, do të bjerë, arsimi i Pinochetit”, brohorisnin demonstruesit, duke kundërshtuar deklaratat e Kastit, i cili kishte vlerësuar sistemin arsimor të bazuar te sektori privat, të krijuar gjatë diktaturës së Augusto Pinochetit, që drejtoi vendin nga viti 1973 deri më 1990.
Në Brazil, mijëra të rinj, me studentët në krye, kanë zhvilluar protesta në Rio de Janeiro dhe qytete të tjera, duke shprehur shqetësimin për rezultatet e raundit të parë të zgjedhjeve presidenciale dhe forcimin e së djathtës dhe të ekstremit të djathtë.
Njëkohësisht, nxënësit dhe studentët kërkojnë ruajtjen e mbështetjes për arsimin publik dhe kundërshtojnë shkurtimet e planifikuara, të cilat ia atribuojnë krahut politik të Flávio Bolsonaro. Ata e akuzojnë gjithashtu atë për një qëndrim të nënshtruar ndaj Shteteve të Bashkuara.
Të mërkurën, pas një thirrjeje të shpërndarë në internet nga organizatat studentore, mijëra studentë dhe nxënës të shkollave të mesme u mblodhën në dy prej shesheve kryesore të qendrës së Rio de Janeiros. Ata demonstruan në mbështetje të Luiz Inácio Lula da Silvës dhe kundër Flávio Bolsonaros, dy javë përpara raundit të dytë të zgjedhjeve presidenciale.
Ndër kërkesat e tyre janë më shumë fonde për arsimin, arsimimi falas dhe ruajtja e programit “Pé-de-Meia” të qeverisë Lula.
Në Argjentinë, komuniteti universitar, studentët dhe pedagogët kanë dalë në rrugë kundër shkurtimeve në arsim dhe asaj që e cilësojnë si zhvlerësim të universiteteve nga qeveria e Javier Mileit. Edhe atje, protestuesit kërkojnë akses universal dhe falas në arsim.
“Dua të largohem nga shtëpia e prindërve para se të mbush 50 vjeç”
Në Spanjë dhe Portugali, ku kriza e strehimit po rëndon mbi qytetarët, të rinjtë po dalin në rrugë për të kërkuar frenimin e rritjes së pakontrolluar të qirave.
Përmes protestave masive dhe ngritjes së kampeve në sheshet qendrore, ata kërkojnë kufizimin e qirave, banesa të përballueshme për të gjithë, ndalimin e dëbimeve dhe frenimin e spekulimeve të pakontrolluara nga fondet e investimeve.
Në Portugali, protestuesit mbajnë pankarta me sloganin: “Dua të largohem nga shtëpia e prindërve para se të mbush 50 vjeç”.
Kjo thirrje përmbledh një nga shqetësimet kryesore të brezit të ri në Evropën Jugore: vështirësinë për të siguruar një banesë dhe për të ndërtuar një jetë të pavarur financiarisht.
“Na trajtojnë si kriminelë, jo si qytetarë që ushtrojnë të drejtat e tyre demokratike”
Në Indi, lëvizja “Cockroach”, e cila u shfaq fillimisht në maj si një formë satire në internet, është shndërruar në një nga sfidat më serioze për qeverinë e kryeministrit Narendra Modi, sipas përshkrimit të artikullit burimor.
Së bashku me grupet studentore dhe partitë opozitare, mbështetësit e lëvizjes kanë dalë gjatë muajit të fundit në rrugët e qyteteve më të mëdha të Indisë, duke kërkuar dorëheqjen e kreut të Komisionit Zgjedhor, Gyanesh Kumar.
Të premten, përpara një demonstrate të planifikuar në Delhi, u arrestua Abhijeet Dipke, drejtues i organizatës rinore të partisë “Cockroach Janta” (CJP).
Situata në kryeqytetin indian paraqitet e tensionuar, me ndalime të tubimeve, prani të shtuar policore në rrugë dhe raportime për mijëra arrestime.
Sanna, 23 vjeçe, deklaroi se dhuna policore ndaj protestave paqësore gjatë javëve të fundit, sipas saj, tregon se India po shkon drejt diktaturës nën qeverisjen e Modit.
“Ne jemi këtu thjesht për të mbajtur paqësisht flamurin indian, ndërsa ata na trajtojnë si kriminelë dhe jo si qytetarë që ushtrojnë të drejtat e tyre demokratike”, u shpreh ajo.
“Gyanesh Kumar duhet të japë dorëheqjen. Çfarëdo që të bëjë policia, qoftë të na arrestojë apo të na thyejë kokat, ne nuk do të ndalemi së protestuari derisa ai të largohet”, shtoi 23-vjeçarja.
Edhe në Italinë fqinje, mijëra nxënës dhe nxënëse protestuan të premten në mbarë vendin, në kuadër të nismës “No Meloni Day”. Ata kërkuan më shumë financime për arsimin publik dhe kundërshtuan shpenzimet për armatimet.
Në Romë, protesta masive mbërriti deri te Ministria e Arsimit. Përplasje u raportuan në Bolonjë dhe Torino, ku forcat e policisë përdorën mjete për hedhjen e ujit.
Thirrja e shpërndarë në internet nga të rinjtë italianë — “Nëse jo ne, atëherë kush? Shihemi në rrugë. Shpërndajeni, etiketoni këdo që duhet të jetë atje dhe bëjeni zërin tuaj të dëgjohet” — gjeti mbështetje edhe përtej kufijve të Italisë.
Për të shtunën janë paralajmëruar protesta të reja në disa vende, me kërkesa për të drejta të barabarta dhe përfaqësim më të madh të të rinjve në vendimmarrje.
Edhe Greqia në valën e protestave
Solidaritet me studentët që po protestojnë në vende të ndryshme të botës kanë shprehur edhe studentët në Greqi. Të martën e kaluar, ata protestuan në sheshin Sintagma, ku ngritën kampingje pavarësisht motit të keq.
Të rinjtë grekë kërkojnë një jetë me dinjitet, strehim të përballueshëm, më shumë fonde për arsimin dhe paga që u përgjigjen nevojave të tyre. Në kuadër të veprimtarisë së tyre, ata kanë paralajmëruar edhe një koncert për javën e ardhshme.
Gen Z është brezi të cilit iu premtua shumë, por që sot përballet me vështirësi për të siguruar kushtet bazë të jetesës. Të rinjtë po organizohen, po dalin në rrugë dhe po kërkojnë ndryshim, duke kundërshtuar atë që e shohin si normalizim të pasigurisë ekonomike dhe të mungesës së mundësive.
Protestat e tyre po përhapen përmes rrjeteve sociale, ndërsa vëmendja ndërkombëtare përqendrohet gjithnjë e më shumë te kërkesat e një brezi që kërkon të ketë zë në vendimmarrje.