Përgatiti: Leonard Veizi
Më 19 tetor 1812, Napoleoni Bonaparti urdhëroi tërheqjen e ushtrisë franceze nga Moska, duke shënuar fillimin e fundit të fushatës së tij ruse. Pushtimi, që kishte nisur më 24 qershor me një ushtri prej qindra mijëra ushtarësh, po shndërrohej në një katastrofë ushtarake.
Napoleoni kishte hyrë në Moskë më 14 shtator, pas betejës së përgjakshme të Borodinos. Por qyteti ishte kryesisht i braktisur dhe një pjesë e madhe e tij u përfshi nga zjarret. Në vend të furnizimeve dhe marrëveshjes së paqes që priste, perandori francez gjeti rrugë të shkreta dhe një kundërshtar që nuk pranonte të kapitullonte.
Për afro pesë javë qëndroi në Moskë, duke pritur një ofertë nga cari Aleksandri I. Ajo nuk erdhi. Ndërkohë, rezervat ushqimore po pakësoheshin dhe dimri rus po afrohej. Më 19 tetor, Napoleoni vendosi të largohej.
Tërheqja u kthye shpejt në një betejë për mbijetesë. Mungesa e ushqimit, temperaturat e ulëta, sëmundjet dhe sulmet e vazhdueshme të forcave ruse goditën rëndë ushtrinë franceze. Kozakët sulmonin prapavijat, ndërsa trupat e lodhura përpiqeshin të përshkonin të njëjtat rrugë të shkatërruara që kishin kaluar gjatë pushtimit.
Në fund të nëntorit, francezët mbërritën te lumi Berezina, ku u përballën me forcat ruse. Kalimi i lumit përmes urave të improvizuara u kushtoi humbje të tjera të rënda, por mbetjet e ushtrisë arritën të shpëtonin nga rrethimi.
Më 5 dhjetor, Napoleoni u largua drejt Parisit, duke ia lënë komandën trupave që kishin mbetur. Në mesin e dhjetorit, forcat franceze dolën nga Rusia, të rrënuara nga uria, të ftohtit dhe luftimet.
Nga qindra mijëra njerëzit që kishin marrë pjesë në fushatë, vetëm një pjesë u kthye e paprekur. Vlerësimet për humbjet ndryshojnë, por ushtria e Madhe e Napoleonit humbi shumicën dërrmuese të efektivave të saj.
Fushata ruse nuk e rrëzoi menjëherë perandorinë e Napoleonit, por i dha një goditje prej së cilës ajo nuk do të rimëkëmbej plotësisht. Në vitin 1813, kundërshtarët e tij europianë do të bashkoheshin kundër tij. Brenda dy vjetësh, Napoleoni do të humbiste fronin.
Moska nuk i dha Napoleonit paqen që kërkonte. I dha një tërheqje që ndryshoi fatin e perandorisë së tij.