Last Updated on 24/06/2026 by Monika
Një ekip ndërkombëtar shkencëtarësh ka arritur të zbulojë ADN njerëzore më shumë se 2.000 vjet të vjetër në muret e shpellave në Spanjë dhe Portugali, një zbulim që mund të revolucionarizojë studimin e historisë dhe popullsive parahistorike.
Studimi u drejtua nga arkeologu Hipólito Collado dhe përfshiu kërkues nga Spanja, Portugalia, Mbretëria e Bashkuar, Gjermania dhe Kina. Rezultatet tregojnë se sipërfaqet shkëmbore mund të ruajnë gjurmë të materialit gjenetik njerëzor për mijëra vjet.
Punimi shkencor është publikuar në revistën prestigjioze shkencore Nature Communications dhe është pjesë e projektit “First Art”, i cili nisi nga kërkimet mbi artin shkëmbor në shpellën Maltravieso Cave, ku janë identifikuar disa nga pikturat më të lashta në Evropë.
Shkencëtarët analizuan 24 panele arti shkëmbor në 11 shpella të Spanjës dhe Portugalisë duke përdorur teknika të avancuara të nxjerrjes dhe sekuencimit të ADN-së. ADN-ja e lashtë njerëzore u zbulua jo vetëm në sipërfaqe të mbuluara me pigment në shpellën Escoural Cave, por edhe në zona pa piktura të saj dhe të shpellës Covarón Cave.
Sipas studiuesve, ky është rasti i parë që dëshmon se muret e shpellave mund të ruajnë ADN njerëzore për mijëra vjet. ADN-ja e gjetur daton të paktën 2.000 vjet më parë, duke hapur një rrugë të re kërkimi në fushën e arkeogjenetikës.
Nga mostrat e analizuara, tre i përkisnin grave, një burri, ndërsa një tjetër nuk mund të përcaktohej me siguri për sa i përket gjinisë.
Ekspertët besojnë se muret e shpellave mund të shërbejnë si “arkiva biologjike” të aktivitetit njerëzor të së kaluarës. Kjo do t’u mundësojë studiuesve që në të ardhmen të analizojnë vende të tjera arkeologjike dhe vepra arti parahistorike duke përdorur metoda minimale invazive, pa dëmtuar sipërfaqet origjinale./mxh