Last Updated on 10/07/2025 by adminfjala
Nga Monada Mehmetaj Myshketa, Strasbourg
Në një votim te rëndësishëm që ka marrë jehonë të gjerë, Parlamenti Europian ka vendosur të mbajë në raportin për Shqipërinë referencën për memorandumit e bashkëpunimit mes Italisë dhe Shqipërisë për çështjet e emigracionit. Ky vendim u përshëndet menjëherë nga eurodeputetët e grupimeve konservatore, përfshirë edhe Carlo Fidanza, i cili deklaroi se rezultati konfirmon vlerën dhe efikasitetin e këtij modeli si një formulë që duhet të merret parasysh në nivel europian.
Ky zhvillim ndodh në një moment të rëndësishëm për politikën e jashtme dhe të brendshme të Bashkimit Europian, i cili përballet me sfida të vazhdueshme lidhur me emigracionin, sidomos atë të parregullt. Marrëveshja mes Romës dhe Tiranës, e cila lejon transferimin e disa kërkesave për azil drejt territorit shqiptar për t’u përpunuar atje, ka qenë në qendër të debateve politike si brenda vendeve përkatëse, ashtu edhe në forumet e BE-së. Ajo është promovuar nga qeveria italiane e udhëhequr nga Giorgia Meloni, ndërsa është kundërshtuar fort nga e majta italiane dhe grupe të caktuara të shoqërisë civile.
Një marrëveshje që ngjall debat dhe ndan Evropën
Sipas Carlo Fidanzas, ky votim tregon dy gjëra thelbësore. Së pari, ai e konsideron memorandumit një shembull të suksesshëm bashkëpunimi mes një vendi anëtar të BE-së dhe një vendi kandidat, duke theksuar se modeli i bashkëpunimit me Shqipërinë mund të shërbejë si udhërrëfyes për të gjitha vendet europiane që kërkojnë të menaxhojnë flukset migratore përmes bashkëpunimit rajonal. Për të, ky është një model pragmatik, i realizueshëm dhe efektiv, që reflekton një qasje të re, larg retorikës së zakonshme dhe politikave të paqarta.
Së dyti, ai e interpreton vendimin si një izolim politik të Partisë Demokratike (PD) dhe së majtës italiane në skenën europiane, duke theksuar se përpjekjet e tyre për të hequr nga raporti referencën për marrëveshjen dështuan. “Rezultati i sotëm përgënjeshtron kategorikisht zërat e atyre që, si PD dhe e majta italiane, kërkonin të fshinin marrëveshjen me Shqipërinë nga dokumentet e Parlamentit Europian,” shprehet Fidanza. Sipas tij, Europa ka zgjedhur të mbështesë politika konkrete, jo qëndrime ideologjike që pengojnë zgjidhjet reale.
Nga “laborator politik” në precedent europian?
Marrëveshja mes Italisë dhe Shqipërisë, e nënshkruar në fund të vitit 2023, u përshkrua fillimisht si një “laborator politik” i qeverisë Meloni për të testuar një formë të re të menaxhimit të azilkërkuesve jashtë territorit të Bashkimit Europian. Sipas dispozitave të saj, një pjesë e emigrantëve që mbërrijnë në brigjet italiane do të dërgohen në qendra të posaçme në Shqipëri për shqyrtimin e kërkesave të tyre për azil, nën përgjegjësinë e autoriteteve italiane. Ndërsa qeveria shqiptare ka theksuar se kjo nuk cenon sovranitetin e saj, opozita në Shqipëri dhe organizatat për të drejtat e njeriut kanë ngritur pikëpyetje serioze për përputhshmërinë e këtij modeli me të drejtën ndërkombëtare dhe praktikat e mira në fushën e azilit.
Megjithatë, përkrahësit e këtij modeli theksojnë se ai përfaqëson një përpjekje inovative për të shmangur mbingarkesën e sistemit azilant në Itali dhe për të ndërprerë rrugët e trafikimit të qenieve njerëzore. Qeveria italiane e ka paraqitur marrëveshjen si një instrument të fuqishëm për të rifituar kontrollin mbi kufijtë dhe për të sjellë më shumë rend në sistemin migrator europian.
Pozicionet e përplasura në Parlamentin Europian
Votimi i fundit në Parlamentin Europian nxori në pah polarizimin që ekziston midis grupimeve politike mbi çështjen e emigracionit. Në njërën anë qëndrojnë grupet konservatore dhe të djathta, që e mbështesin modelin si zgjidhje konkrete dhe të eksportueshme. Në anën tjetër, grupet progresiste dhe të majta shprehin shqetësime për respektimin e të drejtave të njeriut dhe për rrezikun që paraqet normalizimi i “externalizimit” të procedurave të azilit.
Për PD-në dhe të majtën italiane, përfshirja e marrëveshjes në raportin për Shqipërinë përbën një legjitimim të një praktike që, sipas tyre, është e papranueshme. Ata argumentojnë se ajo minon standardet europiane për mbrojtjen e emigrantëve dhe përfaqëson një tendencë drejt “privatizimit” të përgjegjësive publike për mbrojtjen ndërkombëtare.
Megjithatë, kjo linjë nuk gjeti mbështetje të mjaftueshme në votim, duke reflektuar ndoshta edhe një ndryshim të prirjeve në nivel europian, ku rritja e presionit migrator, tensionet sociale dhe kërkesat për siguri po shtyjnë institucionet drejt zgjidhjeve më praktike dhe jo domosdoshmërisht uniformisht liberale.
Shqipëria, më shumë se një vend pritës
Për Shqipërinë, përfshirja në këtë marrëveshje ka krijuar jo vetëm një hapësirë të re për bashkëpunim me Italinë, por edhe një rol më të gjerë në arkitekturën e sigurisë dhe menaxhimit të migracionit në Ballkanin Perëndimor. Ndërsa vendi mbetet në fazën e negociatave për anëtarësim në BE, pjesëmarrja në modele të tilla të bashkëpunimit mund të përforcojë profilin e tij si partner i besueshëm dhe i gatshëm për të marrë përgjegjësi të reja.
Nga ana tjetër, kjo gjithashtu ngre sfida për kapacitetet institucionale të shtetit shqiptar, për garantimin e standardeve ligjore dhe humane në qendrat ku do të priten emigrantët. Roli i shoqërisë civile dhe i institucioneve të pavarura në mbikëqyrjen e zbatimit të kësaj marrëveshjeje do të jetë thelbësor për të garantuar që Shqipëria të mos kthehet në një “zonë gri” për të drejtat e njeriut.
Përfundime: një Evropë në kërkim të ekuilibrit
Në fund të fundit, votimi në Parlamentin Europian për memorandumit Italo-Shqiptar është më shumë sesa një çështje teknike. Ai është një sinjal politik se BE-ja po kërkon të shkojë përtej ndasive tradicionale në trajtimin e emigracionit. Ndërkohë që të djathtat përpiqen të shtyjnë përpara modele bashkëpunimi që rrisin kontrollin dhe shpejtësinë e procedurave, të majtat ngrejnë shqetësime legjitime për ruajtjen e dinjitetit njerëzor dhe të drejtave themelore.
Ajo që mbetet për t’u parë është nëse ky model do të japë rezultatet e premtuara dhe nëse do të mund të balancojë interesat e sigurisë me detyrimet humanitare. Deri atëherë, modeli Italo-Shqiptar mbetet një precedent që, përkrahësit e tij shpresojnë, do të shërbejë si udhërrëfyes për një politikë më të koordinuar europiane në menaxhimin e migracionit por për kritikët, rrezikon të kthehet në një rrëshqitje të rrezikshme drejt praktikave që venë në rrezik vlerat themelore të Bashkimit Europian. m.p.