Tarifa të reja, rritje e çmimit të gazit, vdekja e mijëra njerëzve, pasiguri… Po jetojmë sipas tekave të një njeriu kapriçioz, vanitoz, që mërzitet lehtë dhe bandës së tij të servilëve
Nga Nesrine Malik
Do të ishit të falur nëse, ndërsa SHBA-ja dhe Irani shkëmbyen goditje gjatë ditëve të fundit, menduat se ishte vetëm muajin e kaluar që të dy nënshkruan Memorandumin e Islamabadit, i cili zyrtarizoi procesin e përfundimit të luftës dhe vendosi një periudhë 60-ditore për të negociuar kushtet përfundimtare të një marrëveshjeje. Kjo sepse ishte vërtet vetëm muajin e kaluar. Por ka pasur kaq shumë fjalë e zhurmë dhe goditje e tërheqje, sa konflikti duket sikur ka filluar dhe ka mbaruar disa herë tashmë. E gjithë lufta është vetëm pesë muajshe, por tashmë po shndërrohet në një lloj tipari të përhershëm të jetës, i cili tani është teatër i përsëritur, ku çdo akt është i padallueshëm nga ai paraardhësi për të gjithë, përveç vëzhguesve më të zhytur në të. Lufta ka mbaruar. Lufta është në kulmin e saj. Iranianët janë njerëz trima. Iranianët janë plehra, e jo më pak udhëheqësit e tyre. Iranianët nuk duan armëpushim. Iranianët po luten për një të tillë. Ngushtica e Hormuzit është e hapur, është e mbyllur, është pjesërisht e hapur.
Për ta përmbledhur, aty ku jemi tani në luftën që supozohej të zgjaste vetëm disa javë, por që tani po hyn në muajin e gjashtë, është se SHBA-ja ka zgjeruar sulmet ajrore ndaj Iranit në një “ndëshkim të madh ushtarak”. Irani ka goditur sërish objektivat e bazave amerikane të vendosura në të gjithë rajonin. Houthi-t kanë shpallur bllokadën e tyre mbi një pikë të dytë kritike të transportit detar – lufta tani shtrihet nga Gjiri deri në Detin e Kuq. Trump nuk mund të dalë dot. Irani tani e kupton levën e fuqishme të ngushticës dhe avantazhin e tij gjeografik, dhe për rrjedhojë ushtarak, në kontrollin e saj. Trump nuk mund ta përfundojë luftën me atë kartë pazari në duart e tyre dhe iranianët nuk do ta përfundojnë luftën pa të. Ai nuk mund të tërhiqet me kushte që thjesht rivendosin status quo-në e paraluftës. Dhe Trump nuk mund të futet totalisht. Trupat në terren do të ishin një fushatë e zgjatur e përgjakshme që do të merrte shumë jetë. Në SHBA, vdekja e 18 trupave deri më tani dhe mënyra se si Pentagoni duket se po përpiqet ta nënvlerësojë atë numër ka shkaktuar indinjatë.
Pra, çfarë tani? Një logjikë e kostos së humbur që do të vazhdojë të hedhë më shumë para dhe më shumë trupa në moçal. Lufta i ka kushtuar tashmë SHBA-së gati 40 miliardë dollarë. Dhe Pentagoni po kërkon edhe 67 miliardë të tjera. Kërkesa e Shtëpisë së Bardhë drejtuar Kongresit për vitin fiskal është një kolosale prej 1.5 trilion dollarësh. Implikimet e kësaj shpenzie të shfrenuar për SHBA-në janë mbytja e shpenzimeve vendase. “Ne po luftojmë luftëra”, tha Trump në fillim të këtij viti. “Nuk është e mundur që ne të kujdesemi për çerdhet, Medicaid, Medicare… Duhet të kujdesemi për një gjë: mbrojtjen ushtarake.” Për çfarë? Një luftë që vetë SHBA-ja e nisi, që askush nuk e kërkoi, që nuk ka asnjë tipar mbrojtës dhe që drejtohet nga një shtëpi vëllazërore ngacmuesish dhe servilësh.
Gjithçka në furrë për aventurat e Trumpit: fëmijët dhe civilët iranianë dhe infrastruktura; ekonomitë dhe stabiliteti politik i vendeve të Gjirit dhe madje edhe uji i tyre i pijshëm, teksa Irani godet impiantet e shkripëzimit nga të cilat disa varen shumë. Dhe pothuajse çdo familje në botë. Nafta theu 100 dollarë për fuçi javën e kaluar dhe çmimet e energjisë janë më të larta në të gjithë sektorët. Çmimet e naftës Brent janë tani gati 40% më të larta se para luftës. Një gallon benzinë në SHBA tani gjithashtu kushton 37% më shumë se më parë dhe nafta 40% më shumë. Çmimet e gazit janë rritur sërish në Mbretërinë e Bashkuar, me gati 50% vetëm këtë muaj, dhe vonesa midis çmimeve të reja të rritura të naftës dhe asaj që paguani në pompë do të shfaqet pas dy javësh. Dhe historia përsëritet në të gjithë botën, duke goditur konsumin e energjisë dhe buxhetet qeveritare. Këto nuk janë vetëm statistika: së bashku ato përbëjnë asgjë më pak se një rikonfigurim global të energjisë teksa lufta e Iranit po bëhet e zakonshme. Një rikonfigurim që ushtron presion mbi ekonomitë në të gjithë botën në gjendje të ndryshme shqetësimi, qofshin ato kapitaliste të pasura që kërcasin nën peshën e privatizimit, abuzimit me çmimet dhe grabitjes, apo ato më të varfra ku qeveritë nuk mund të thithin më shumë dhimbje për konsumatorë tashmë të stresuar. Protestat për rritjen e kostove dhe çmimeve të karburantit janë ndezur dhe kanë paralizuar transportin nga Irlanda në Kenia.
Gjë që e bën këtë moment të paqëndrueshëm një kohë perfekte për të miratuar disa masa stabilizuese dhe për të rritur besimin në menaxhimin ekonomik. Diçka, ndoshta, si një zëvendësim i regjimit tarifor të Trumpit, i cili skadoi javën e kaluar, me një të ri, të imponuar me arsyetimin se vendet nuk po bënin mjaftueshëm për të “trajtuar punën e detyruar”. Nëse mendoni se ky është një justifikim qesharak dhe se administrata Trump nuk ushqen një shqetësim të thellë moral për kushtet e këqija të punës në mbarë botën, atëherë kjo është fatkeqësisht një simptomë e sindromës së çmendurisë nga Trump. Duhet ta kontrolloni.
Nuk ka asnjë zbutje të ndikimeve kumulative të këtij vandalizmi, asnjë subvencion apo tavan që mund të thithë një tronditje kolosale në zemër të kanaleve globale të tranzitit të energjisë dhe prodhimit të naftës. Ne jemi të gjithë peng të një regjimi në SHBA që ka vënë në përdorim fuqinë e tij ushtarake dhe ekonomike në shërbim të egos dhe injorancës; të lidhur me një administratë që drejton vendin ashtu siç sillet në botë, në ndjekje të pikëve në një lojë ku asnjë lojë nuk është shumë e vogël apo shumë e madhe. Qoftë duke shtuar tabela paralajmëruese jashtë Smithsonian për të lajmëruar se ekspozitat janë “të pasakta”, duke nisur politika tarifore primitive, apo duke tërhequr një rajon të tërë në luftë sepse mendoi se do të ishte e lehtë dhe do të dukej bukur, Trump është jashtëzakonisht i shkujdesur, i pamatur, një moment i mërzitur dhe tjetrin i acaruar. Sikur e gjithë bota të ishte një lodër me të cilën mund të luhet dhe të hidhet, pastaj të merret sërish dhe të tundet e të shpohet.
Dhe e gjitha kjo nuk tregon asnjë shenjë zbutjeje. Të lidhur me hegjemoninë amerikane, ne të gjithë numërojmë qindarkat, trupat, haraçet gjithnjë e në rritje të zgjedhjes së një njeriu të vetëm dhe gatishmërisë së karrieristëve dhe frikacakëve që e mundësojnë dhe e mbështesin atë. Sa më shumë të vazhdojë, aq më shumë këto kosto do të rrëfehen si një lloj zhurme në sfond të ekzistencës sonë dhe ajo që më parë ishte e paimagjinueshme do të bëhet normaliteti i ri, përsëri e përsëri. Lufta e Iranit është manifestimi më i rrezikshëm i kësaj. Përparime fantazmë, kërcënime për përshkallëzime përfundimtare vendimtare, të gjitha i kanë lënë vendin një realiteti rrëqethës. Një luftë e tepruar që çdo ditë po rirregullon gjeopolitikën, buxhetet vendase dhe ato familjare, është sërish një normalitet i ri. Trump është i bllokuar. I paaftë për të gëlltitur çmimin e papëlqyeshëm të paqes. Dhe të gjithë të tjerët paguajnë koston.