BerlinPay synon të shpërblejë turistët me kupona kur ata sillen në mënyrë miqësore me mjedisin.
Vizitorët në Berlin mund të marrin kupona këtë verë nëse mbledhin mbeturina. Skema BerlinPay ndjek shembullin e Kopenhagenit, duke lidhur sjelljen miqësore me mjedisin me shpërblime.
Berlini dëshiron të tregojë anën e tij më të mirë këtë verë dhe po u bën thirrje turistëve të japin kontributin e tyre. Të paktën, kjo është ideja bazë pas skemës “BerlinPay”.
KUSHDO që merr pjesë, për shembull duke mbledhur mbeturina ose duke mbështetur projekte sociale, merr në këmbim përfitime në muze, restorante pjesëmarrëse në këtë skemë ose përvoja të tjera në Berlin. Sjellja e udhëtarëve synohet të shpërblehet në mënyrë të dukshme. Vetë koncepti nuk është i ri, ideja origjinale vjen nga Kopenhagen.
BerlinPay: mbledhja e mbeturinave për verën e Berlinit
Qyteti i Berlinit ende po kërkon partnerë të përshtatshëm, sepse shpërblimet duhet të vlejnë për përpjekjen.
Berlini shpreson për një ‘rreth vicioz’ pozitiv: njerëzit angazhohen, e vlerësojnë më shumë mjedisin dhe lagjen e tyre dhe, nga ana tjetër, ndihen edhe vetë të vlerësuar. Kjo më pas shpërblehet me një përvojë pozitive, e cila mund të çojë sërish në më shumë angazhim. Kështu e përshkruan qyteti modelin në faqen e agjencisë së turizmit Visit Berlin.
Sipas tij, synimi është të inkurajohet sjellja e ndërgjegjshme pranë ujit dhe mbi ujë. Tema e vitit për kryeqytetin gjerman është turizmi ujor. Projekti shpjegohet kështu: kushdo “që mbledh mbeturina, ndihmon për ta zbukuruar lagjen e tij ose mbështet projekte sociale, merr vlerësim nga partnerët pjesëmarrës në formën e përfitimeve të vogla ose përvojave të veçanta në Berlin”.
Berlini tani po kërkon kompani dhe nisma që duan të marrin pjesë. Fokusi është te institucionet me lidhje me hapësirat ujore të Berlinit, si ofruesit e transportit, operatorët e sporteve ujore dhe turizmit, restorantet, si edhe institucionet kulturore dhe arsimore. Çfarë ofertash do të dalin përfundimisht mbetet “fleksibël, duke filluar nga shtesa të vogla deri te promovime të posaçme”.
BerlinPay është planifikuar të nisë si një “format fushate” në verën e vitit 2026, nën temën e këtij viti të kryeqytetit: turizmi ujor. Projekti mbështetet nga Departamenti i Senatit të Berlinit për Ekonominë, Energjinë dhe Ndërmarrjet Publike. Programi i plotë do të prezantohet në mesin e majit; pyetjet për detajet do të mbeten pa përgjigje deri atëherë.
A mund ta zgjidhin turistët problemin e mbeturinave në Berlin?
Ndërkohë, Berlini ka një problem gjithnjë e më të madh me mbeturinat. Megjithatë, është e sigurt të thuhet se për hedhjen e paligjshme të mbetjeve, si mobiliet e hedhura apo lavatriçet e vjetra, vështirë se mund të fajësohen vizitorët.
Kostoja e heqjes së mbetjeve të hedhura në mënyrë të paligjshme në Berlin arriti në rreth 13.1 milionë euro vitin e kaluar, nga rreth 10.3 milionë euro një vit më parë, sipas raportimeve të shërbimit bashkiak të pastrimit në Berlin. Zyra e rendit publik në distriktin e Neukölln raportoi 15,000 ankesa në vit që lidhen me mbeturinat.
Përveç mbetjeve të mëdha të hedhura në mënyrë të paligjshme, edhe sende më të vogla si bishtat e cigareve dhe ambalazhet japin një kontribut të rëndësishëm në ndotjen e hapësirave publike. Politikanët në Berlin po reagojnë gjithnjë e më shumë me masa më të ashpra.
Një qasje kyçe është rritja e ndjeshme e gjobave. Një tabelë më e rreptë gjobash është në fuqi që nga fundi i vitit 2025: hedhja e një bishti cigareje tani kushton deri në 250 euro në vend të 55 eurove të mëparshme dhe, në raste të rënda, deri në 3,000 euro.
Hedhja e paligjshme e mbetjeve të mëdha mund të ndëshkohet me gjoba nga 1,500 deri në 11,000 euro, në varësi të volumit, dhe deri në 15,000 euro për mbetje të rrezikshme. Krahas gjobave më të larta, qyteti po mbështetet edhe te kontrolle më të shpeshta dhe më shumë staf në zyrat e rendit publik. Synimi është që shkelësit që ndotin të kapen më shpesh dhe rregullat të zbatohen më me përpikëri.
Kopenhagen si model: shëtitje me varkë për ata që mbërrijnë me tren
Reagimet e para ndaj programit në Berlin janë të përziera. “Një mënyrë e këndshme për ta kaluar pushimin?” pyet me sarkazëm një përdorues në internet në platformën X. Një tjetër bën shaka se dorezat, fshesa dhe lopata janë tashmë gati. Disa argumentojnë se qyteti duhet fillimisht të pastrojë para derës së vet, fjalë për fjalë.
Megjithatë, të tjerë e shohin idenë si novatore. Në kryeqytetin danez, Kopenhagen, ku koncepti është në fuqi që nga viti 2024, studimet tregojnë efekte dukshëm pozitive. Në kuadër të skemës “CopenPay”, turistëve u jepen shpërblime si shëtitje me varkë ose qira falas biçikletash për sjellje veçanërisht pozitive. Kuponët jepen edhe nëse mund të tregosh se ke udhëtuar atje me tren dhe jo me avion.
Sipas një ankete, programi CopenPay ka nxitur 70 për qind të turistëve të përvetësojnë zakone miqësore me mjedisin. Ky ishte përfundimi i Wonderful Copenhagen, organizatës së turizmit për rajonin e kryeqytetit danez.
Shtatë nga dhjetë turistë largohen nga Kopenhagen me vendime të reja
Vizitorët në Kopenhagë që ndajnë mbetjet, përdorin transportin publik dhe zgjedhin aktivitete si çiklizmi ose marrin pjesë në aktivitete për biodiversitetin, mund të përfitojnë kupona. Në një pilotim në vitin 2024, morën pjesë 5,000 turistë; verën pasuese, shifra arriti tashmë në 25,000. Organizatorët raportuan një rritje prej 59 për qind të qirave të biçikletave dhe interes të madh nga qytete në të gjithë Europën.
Sipas të dhënave të veta, më shumë se 100 organizata dhe destinacione kanë hyrë në kontakt për projektin në Kopenhagen, përfshirë qytete në Gjermani. / Euronews