Hetuesit e Pentagonit u kanë administruar teste poligrafi dhjetëra oficerëve ushtarakë dhe punonjësve civilë në muajin gusht, si pjesë e një hetimi mbi rrjedhjet e informacionit lidhur me pakësimin e rezervave të armëve të vendit.
Testet e poligrafit, të raportuara fillimisht nga The New York Times javën e kaluar, pasuan njoftimin e Sekretarit të Mbrojtjes, Pete Hegseth, në korrik, se Pentagoni po krijonte një task-forcë të përbashkët me Departamentin e Drejtësisë për të identifikuar dhe ndjekur penalisht atë që ai e quajti “zbulimin e paautorizuar të informacioneve sensitive” për mediat.
Zëdhënësi Sean Parnell tha në një deklaratë për TIME se Pentagoni nuk komenton çështjet hetimore, por “i merr jashtëzakonisht seriozisht të gjitha rrjedhjet e informacionit të klasifikuar që lidhet me sigurinë kombëtare dhe i heton ato në përputhje me rrethanat”.
“Sigurimi i informacionit të klasifikuar është thelbësor për garantimin e sigurisë së Shteteve të Bashkuara dhe të trupave tona të dislokuara në mbarë botën”, thuhej në deklaratë.
Sipas The New York Times, marrja në pyetje në gusht përfshiu rreth 50 pjesëtarë të Shtabit të Përbashkët. CBS News raportoi gjithashtu se disa dhjetëra zyrtarë ishin testuar më herët gjatë kësaj vere, përfshirë zyrtarë nga Komanda Qendrore e SHBA-së.
Pse Pentagoni u bëri testin e poligrafit dhjetëra zyrtarëve?
Burime të njohura me çështjen i thanë disa mediave këtë verë se rezervat amerikane të disa municioneve kritike — përfshirë raketat me rreze të gjatë dhe precizion të lartë, si dhe raketat për përgjimin e sulmeve ajrore — kishin rënë në nivele rrezikshmërisht të ulëta. Sipas tyre, rezervat pritej të pakësoheshin edhe më tej për shkak të luftës në vazhdim me Iranin.
Burime i thanë The Washington Post se Trump u përplas me Hegseth për këtë çështje gjatë një vizite në Camp David më 31 korrik, duke pretenduar se ishte “çorientuar lidhur me mungesat ekstreme të municioneve, të cilat tani kërcënojnë të kufizojnë opsionet ushtarake ndaj Iranit”.
Trump e hodhi poshtë idenë se kishte mungesa të municioneve në një postim në Truth Social më 6 gusht.
“Shtetet e Bashkuara kanë sasi masive ‘municionesh’, veçanërisht të disa llojeve të caktuara”, shkroi Trump. “Për më tepër, sasi të mëdha po prodhohen dhe po dërgohen në SHBA sipas nevojës.”
Presidenti bëri thirrje për burgim të gjatë për personat që kapeshin duke rrjedhur informacion në media.
“‘Rrjedhësit’ e këtyre deklaratave tradhtare po gjurmohen”, shtoi ai. “Do të kërkohen dënime të gjata me burg!”
Në një postim tjetër po atë ditë, Trump mohoi gjithashtu se ishte grindur me Hegseth, duke i cilësuar raportimet si “thashetheme krejtësisht të pabazuara”.
“Jam jashtëzakonisht i kënaqur me punën që po bën Pete Hegseth”, tha ai.
Trump i ashpërsoi sulmet ndaj raportimeve mediatike më 3 shtator, duke i quajtur mediat që kishin raportuar për mungesat “plehra tradhtare” që refuzojnë të “raportojnë me saktësi” mbi konfliktin me Iranin.
Pavarësisht mohimeve të përsëritura të Trumpit për ekzistencën e një mungese të gjerë municionesh, Qendra për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare (CSIS) vlerësoi në fund të korrikut se rezervat e raketave interceptuese kishin rënë — me rezervat e sistemit Patriot nën 1,000 njësi dhe ato të sistemit THAAD rreth 250 njësi.
Shifrat e sakta mbi rezervat amerikane të armëve janë të klasifikuara — dhe kjo është për një arsye të mirë, sipas Harrison Mann, një ish-zyrtar i inteligjencës së mbrojtjes dhe bashkëpunëtor i lartë në grupin e avokimit Win Without War.
“Ky është informacion me vlerë për çdo kundërshtar të SHBA-së”, i tha ai TIME. “Natyrisht, nëse ata e dinë se ne kemi mbetur pa municione në një masë të konsiderueshme, kjo ndryshon llogaritjet e kundërshtarëve të SHBA-së lidhur me parandalimin.”
Në të njëjtën kohë, megjithatë, ai argumenton se çdo mungesë e tillë ka të ngjarë të jetë e dukshme si për publikun, ashtu edhe për Iranin.
“Njerëzit e zgjuar mund të hartojnë vlerësime mjaft të sakta se sa ka përdorur SHBA-ja, duke parë se çfarë është prodhuar — gjë që nuk është domosdoshmërisht një sekret i ruajtur me fanatizëm — dhe duke parë se çfarë është përdorur në fushëbetejë”, thotë ai. “Ndoshta jo me të njëjtin nivel saktësie [si zyrtarët e Pentagonit], por iranianët mund ta kuptojnë kur nuk po goditen nga aq shumë municione me rreze të largët dhe, sigurisht, të gjithë mund ta kuptojnë kur SHBA-ja dhe partnerët e saj kanë mbaruar raketat interceptuese.”
Mark Cancian, këshilltar i lartë në Departamentin e Mbrojtjes dhe Sigurisë të CSIS, thotë se ai dhe kolegu i tij përgatitën raportin e korrikut të CSIS mbi pakësimin e municioneve duke përdorur vetëm burime “të paklasifikuara”.
“Nëse dy persona në një institut kërkimor mund ta bëjnë këtë analizë duke përdorur tërësisht burime të paklasifikuara, atëherë kinezët, me dhjetëra mijëra operativë të inteligjencës dhe burime informacioni shumë më të mira, mund të marrin shifra shumë më të sakta”, thotë Cancian.
Çfarë kërkojnë rregullat e Pentagonit për testet e poligrafit — dhe çfarë zbuluan testet?
Pentagoni ndjek udhëzime dhe kufizime specifike gjatë administrimit të testeve të poligrafit. Ato përdoren më së shumti gjatë punësimit dhe verifikimit të personelit për agjenci të inteligjencës, si Agjencia e Sigurisë Kombëtare (NSA) dhe Agjencia e Inteligjencës së Mbrojtjes (DIA).
Testet përdoren gjithashtu kur personeli kërkon të marrë ose të ruajë aksesin në informacione top-sekret, informacione me akses të posaçëm ose të dhëna të tjera sensitive — si edhe në rastet e zbulimit të paautorizuar të informacionit të klasifikuar.
Rregullat e Pentagonit kërkojnë pëlqimin me shkrim të personit që testohet dhe i japin atij të drejtën ta ndërpresë ekzaminimin në çdo moment.
Për një ekzaminim kundërzbulimi që lidhet me një çështje specifike, hetuesit duhet ta kenë marrë më parë në pyetje personin, të kenë arsye të bazuara për të besuar se ai person kishte dijeni ose ishte i përfshirë në çështjen në fjalë, të kenë ndjekur sa më plotësisht rrugët e tjera hetimore që lejojnë rrethanat dhe të kenë përcaktuar se poligrafi është thelbësor për hetimin.
Sekretari i Mbrojtjes duhet gjithashtu të krijojë një proces për monitorimin e përdorimit “të përgjegjshëm dhe efektiv” të poligrafit dhe të vërë në dispozicion të komisioneve të Kongresit për mbrojtjen informacion mbi përdorimin e tij.
Pentagoni nuk ka publikuar mjaftueshëm informacion për të përcaktuar nëse hetuesit i kanë ndjekur të gjitha këto kërkesa. Ai gjithashtu nuk ka bërë publike rezultatet e hetimit.
Megjithatë, CBS News raportoi se askush nuk kishte dështuar në pyetjet që synonin të përcaktonin nëse ndonjë prej zyrtarëve kishte nxjerrë informacion në media.
Sipas raportimit, testet e poligrafit përfshinin një gamë të gjerë pyetjesh që lidhen me sigurinë kombëtare. Konkretisht, The New York Times raportoi, duke cituar burime pranë hetimit, se zyrtarëve u ishte pyetur nëse kishin nxjerrë informacion të klasifikuar te pjesëtarë të medias dhe nëse kishin dhënë informacion lidhur me pakësimin e rezervave të municioneve.
Persona të njohur me këtë përpjekje i thanë The Times se testet dukeshin të synonin jo vetëm identifikimin e personit që kishte nxjerrë informacionin, por edhe dekurajimin e zyrtarëve që mund të nxirrnin informacion të klasifikuar në media në të ardhmen.
Sa i pazakontë është përdorimi i poligrafit në hetimet e Pentagonit për rrjedhjet e informacionit?
Megjithëse përdorimi i poligrafit nuk është i panjohur, numri jashtëzakonisht i madh i personave të përfshirë në këtë hetim është i pazakontë, thanë zyrtarët për CBS News.
David Pozen, profesor i së drejtës në Universitetin Columbia, i drejtoi TIME një artikulli të tij për Harvard Law Review, ku analizon rrjedhjet e informacionit brenda qeverisë federale.
“Periodikisht, task-forcat kanë rekomanduar që Shtëpia e Bardhë të ndërmarrë hapa të koordinuar për të lehtësuar hetimet e rrjedhjeve, si standardizimi i përdorimit të poligrafit dhe kërkesa që punonjësit qeveritarë që flasin me median të japin njoftim paraprak, të ndjekur nga përmbledhje të asaj që është diskutuar”, shkroi ai.
Kjo u zbatua në mënyrë të dukshme gjatë presidencës së Ronald Reaganit në vitin 1983. Reagan autorizoi përdorimin e poligrafit në hetimet për zbulimin e paautorizuar të informacionit të klasifikuar, megjithëse ndaloi agjencitë që t’i përdornin rezultatet e testit si bazë të vetme për disiplinimin e punonjësve.
Poligrafët janë shqyrtuar ose përdorur edhe në hetimet për rrjedhjet e informacionit gjatë administratave më të fundit.
Gjatë administratës së George W. Bushit, FBI mori në pyetje rreth 100 anëtarë dhe punonjës të komisioneve të inteligjencës së Kongresit, gjatë hetimit të rrjedhjes së informacionit të inteligjencës lidhur me sulmet e 11 shtatorit. Agjentët zakonisht i pyetën nëse do t’i nënshtroheshin poligrafit, por shumica refuzuan.
Në vitet pasuese, operacionet e dokumentuara publikisht që kanë përfshirë dhjetëra zyrtarë të lartë ushtarakë duket se kanë qenë jashtëzakonisht të rralla. Megjithatë, administrata Trump ka përdorur poligrafë edhe në hetime të mëparshme për rrjedhjet e informacionit.
Në fillim të vitit 2025, Departamenti i Sigurisë Kombëtare administroi teste të detektorit të gënjeshtrës për të identifikuar persona të dyshuar për nxjerrjen e planeve lidhur me bastisjet ndaj emigrantëve.
Po atë vit, thuhet se anëtarë të zyrës së Sekretarit të Mbrojtjes Pete Hegseth iu nënshtruan testeve të poligrafit në përgjigje të një hetimi për rrjedhje informacioni.
Me urdhër të Drejtorit Kash Patel, FBI-ja gjithashtu filloi të përdorte poligrafë në hetimet për rrjedhje informacioni në vitin 2025.
Në një rast tjetër po këtë vit, më shumë se dy duzina anëtarësh aktualë dhe ish-anëtarë të ekipit të sigurisë së Patelit — si dhe disa punonjës të teknologjisë së informacionit — thuhet se iu nënshtruan testeve në përpjekje për të identifikuar burimet e rrjedhjeve lidhur me drejtimin e tij.
Megjithatë, Cancian thotë se përdorimi i poligrafit është më i zakonshëm në agjencitë e inteligjencës sesa në mesin e zyrtarëve të lartë ushtarakë. Ai e cilëson një hetim me poligraf në këtë shkallë si jashtëzakonisht të pazakontë.
Si mund të ndikojë hetimi masiv me poligraf në rrjedhjet e ardhshme të informacionit?
Megjithëse deri tani nuk është identifikuar publikisht asnjë person që ka nxjerrë informacion dhe mbetet e panjohur nëse përpjekjet e hetuesve kanë zbuluar ndonjë të tillë, testet mund të kenë edhe një qëllim dytësor — të dekurajojnë zyrtarët që të ndajnë informacion në të ardhmen.
Cancian thotë se hetimi buron nga një dëshirë “e kuptueshme” e zyrtarëve të lartë të Pentagonit për të zhvilluar biseda të sinqerta me punonjësit e tyre, pa pasur frikë se informacioni do të rrjedhë në media.
“Çdo administratë shqetësohet për këtë. Mendoj se kjo administratë është veçanërisht e shqetësuar për këtë”, thotë Cancian.
Përndryshe, oficerët mund të ngurrojnë t’i hedhin shqetësimet e tyre me shkrim, të shpërndajnë kundërshtime formale ose të flasin hapur përmes kanaleve të autorizuara.
Shtabi i Përbashkët ka për detyrë t’u japë drejtuesve civilë vlerësime të sinqerta mbi gatishmërinë, rrezikun dhe qëndrueshmërinë operacionale, ndërkohë që bashkërendon veprimtarinë me komandat luftarake në mbarë botën.
“Mbledhjet bëhen gjithnjë e më të vogla, gjithnjë e më pak njerëz mund të marrin pjesë, për shkak të shqetësimeve se grupet më të mëdha, e dini, mund të nxjerrin informacion”, thotë ai.
Mann shton se testi i poligrafit njihet si një mjet “jopërfundimtar”.
“Ju mund t’i manipuloni ato. Mund të ketë rezultate false pozitive”, thotë ai. “Prandaj, sigurisht që nuk do të arrini domosdoshmërisht në thelbin e asaj që po kërkoni vetëm duke kryer shumë teste poligrafi, por ato janë mjaft efektive si mjet frikësimi dhe si pengesë ndaj rrjedhjeve të informacionit.”
Ai thotë se shumë zyrtarë janë “ende nervozë” për t’iu nënshtruar testeve rutinë të poligrafit, edhe nëse “nuk kanë asgjë për të fshehur”.
“Ata e dinë se është diçka në të cilën mund të dështosh dhe që më pas mund të prishë karrierën tënde ose të çojë në pezullimin e lejes së sigurisë, nëse nuk arrin ta kalosh testin, edhe nëse kjo ndodh thjesht sepse atë ditë ishe nervoz”, vazhdon Mann.
Ai thotë se ky hetim masiv me poligraf është një mënyrë për Hegseth për të testuar besnikërinë e punonjësve të tij, në një kohë kur po përballet me presion lidhur me vazhdimin e operacioneve në Iran.
Vetëm këtë javë, senatori republikan Thom Tillis nga Karolina e Veriut i kërkoi Trumpit ta zëvendësonte Hegseth si Sekretar të Mbrojtjes.
“Pavarësisht nga lufta në Iran, [Hegseth] është përpjekur mjaft fort, sipas këndvështrimit tim, ta shndërrojë këtë burokraci në një strukturë më të orientuar drejt besnikërisë personale — shpesh në kurriz të gatishmërisë ose efektivitetit në luftim”, thotë Mann.
“Ky është një nga produktet e dikujt që po përpiqet të ketë një kontroll shumë, shumë të fortë mbi burokracinë që drejton.”/k.m