Nathalie Tocci dhe Anu Bradford
Evropa gjendet në një gjendje krize të thellë. E kapur mes Rusisë së Vladimir Putin, SHBA-së së Donald Trump dhe Kinës së Xi Jinping, kontinenti duket sikur po përballet me një të ardhme të pasigurt, shpesh e përshkruar me tone fataliste. Megjithatë, ekziston një paradoks: pavarësisht rritjes së nacionalizmit, krizës klimatike dhe ngadalësimit ekonomik, pak kush do ta vinte në dyshim faktin se Evropa ka ende shumë për të ofruar. Nëse do t’u kërkohej njerëzve të zgjidhnin ku do të donin të jetonin, ka shumë gjasa që shumica e evropianëve do të zgjidhnin sërish Evropën.
As lajmet nuk janë tërësisht negative. Ndërsa komentet politike vitet e fundit janë përqendruar te rritja e nacionalizmit të ekstremit të djathtë, një nga simbolet e tij më të dukshme, ish-autokrati hungarez Viktor Orbán, u rrëzua nga pushteti në një fitore të thellë zgjedhore këtë muaj.
Duke pasur parasysh këtë paradoks, ne u përpoqëm të analizojmë sfidat dhe mundësitë kryesore të kontinentit. Si studiuese, kemi ekspertizë në politikën e jashtme dhe të sigurisë së Evropës, si dhe në ekonominë digjitale, por e dinim se nuk i kishim të gjitha përgjigjet. Prandaj, mblodhëm një grup mendimtarësh të shquar nga e gjithë Evropa, ekspertiza e të cilëve përfshin ekonominë, emergjencën klimatike, migracionin, teknologjinë, mbrojtjen, demokracinë dhe historinë. Mendimet e tyre i përfshimë në filmin tonë të ri, ndërsa përballen me ndërthurjen e jashtëzakonshme të kërcënimeve që po përjeton kontinenti.
Diagnoza kolektive e rreziqeve është e zymtë. Konsensusi është se kërcënimi më i madh është zgjerimi i luftës në Evropë – që mund të përhapet nga Ukraina drejt shteteve baltike, ndoshta përmes mbylljes së korridorit Suwałki, pranë kufirit lituano-polak. Në aspektin e mbrojtjes, Evropa mbetet e cenueshme për shkak të varësisë së thellë nga një SHBA gjithnjë e më armiqësore, e cila tashmë po e shfrytëzon këtë pabarazi.
“Me tmerr kemi zbuluar se nuk mund të mbështetemi më te SHBA si garant i sigurisë sonë, siç kemi bërë për 80 vitet e fundit,” tha historiani Timothy Garton Ash. “Mes agresionit rus në Ukrainë dhe tërheqjes së mundshme të SHBA-së, përgjegjësia bie mbi ne.”
Ndërkohë, pavarësisht rezultatit në Hungari, populizmi nacionalist i ekstremit të djathtë vazhdon të rritet, duke kërcënuar demokracinë dhe politikat afatgjata për klimën, energjinë, tregtinë, teknologjinë dhe migracionin.
Qëllimi ynë nuk është të përhapim alarmizëm, por të ofrojmë një vlerësim realist të së tashmes – një kusht i domosdoshëm për çdo vizion shpresëdhënës për të ardhmen. Po cila është zgjidhja? Shumica e ekspertëve besojnë se ajo qëndron te një Evropë më e fortë. Dhe lajmi i mirë është se kjo është e arritshme. “Ne kemi çfarë duhet për ta realizuar këtë, sepse jemi një kontinent i vogël, por i pasur, me ekselencë akademike, besim në shkencë, politika klimatike dhe një hapësirë lirish e kulture,” thotë filozofi holandez Luuk van Middelaar.
Evropa ka një treg të madh dhe një pasuri talentesh. Studiuesit e saj janë të klasit botëror dhe ekonomia ka sektorë të fuqishëm. Ka gjithashtu kapitale të mëdha të pashfrytëzuara që mund të investohen më mirë në inovacion. Shoqëritë e saj mbeten të hapura dhe paqësore, ndërsa demokracitë, pavarësisht problemeve, janë ndër më të gjallat në botë.
Në disa drejtime kyçe, Evropa tashmë po i adreson dobësitë e saj. Kërcënimi i dyfishtë nga Rusia dhe tërheqja e SHBA-së po i shtyn qeveritë të investojnë më shumë në mbrojtje. Politikat proteksioniste të Trump-it kanë nxitur marrëveshje të reja tregtare me Amerikën Latine, Indinë, Indonezinë dhe Australinë. Ndërkohë, rritja e proteksionizmit global po e detyron kontinentin të heqë barrierat e brendshme tregtare dhe të fuqizojë tregun e përbashkët evropian.
Megjithatë, optimizmi nuk mjafton. Ai duhet të shndërrohet në aktivizëm – në bindjen se një Evropë më e fortë jo vetëm që mund të ndërtohet, por duhet të ndërtohet.
Këtë aktivizëm e kemi parë te të rinjtë që protestojnë për klimën apo kundër luftës në Gaza; e kemi parë në kutitë e votimit në Hungari; dhe në takimet ndërkombëtare ku liderë progresistë nga Evropa, Amerika, Afrika dhe Azia kërkojnë të rindërtojnë demokracinë dhe bashkëpunimin global.
Që Evropa të lulëzojë – si një kontinent që garanton siguri dhe mirëqenie, duke mbrojtur lirinë dhe demokracinë – nevojiten liderë të përgjegjshëm, kompani ambicioze dhe, mbi të gjitha, qytetarë të angazhuar. E ardhmja e këtij kontinenti na përket të gjithëve – dhe kërkon idetë dhe përkushtimin tonë të përbashkët.