Last Updated on 29/03/2026 by Fernada
Hera e parë kur një fëmijë gënjen është një moment kyç në zhvillimin e trurit. Në fakt, kjo aftësi lidhet ngushtë me inteligjencën sociale dhe me kuptimin e mendjes së të tjerëve.
Fëmijët janë mjeshtër të vegjël të “artit të mashtrimit”: nga të bërit sikur nuk dëgjojnë kur thirren për të ngrënë, deri te fajësimi i motrës apo vëllait për prapësitë e tyre. Me pak fjalë, ata mësojnë shumë herët si të lundrojnë mes së vërtetës dhe gënjeshtrës.
Sa herët fillon kjo aftësi? Më herët sesa mund të mendohet. Sipas një studimi të publikuar në Cognitive Development, foshnjat rreth 10 muajshe mund të shfaqin format e para (shumë të thjeshta) të mashtrimit. Për shembull, ato mund të bëjnë sikur nuk dëgjojnë prindërit ose të fshehin lodrat.
Megjithatë, duhet theksuar se këto rezultate bazohen në raportimet e rreth 750 prindërve, prandaj nuk janë plotësisht të verifikueshme shkencërisht. Studimi përfshiu familje nga Mbretëria e Bashkuar, SHBA, Australia dhe Kanada.
“Gënjeshtarë të vegjël” që rriten
Sipas prindërve, sjelljet mashtruese mund të shfaqen edhe më herët, disa përmendin madje moshën 8 muajshe.
- Rreth 10 muaj: mashtrime shumë të thjeshta (p.sh. të bërit sikur nuk dëgjojnë emrin, fshehja e një lodre).
- Rreth 2 vjeç: gënjeshtra të bazuara në veprim dhe komunikim minimal (p.sh. tundja e kokës ose përgjigjja “jo”).
- Rreth 3 vjeç: strategji më të sofistikuara – ekzagjerime, minimizime apo histori të shpikura (“një fantazmë e hëngri çokollatën!”).
Edhe pse mund të duket shqetësuese për prindërit, aftësia për të gënjyer është në fakt një tregues i rëndësishëm i zhvillimit kognitiv. Ajo tregon se fëmija po fillon të kuptojë perspektivën dhe mendimet e të tjerëve.
Pra, ndoshta është e drejtë të thuhet: “gënjeshtarë lindim, nuk bëhemi”, por në këtë rast, kjo është një shenjë që truri po zhvillohet siç duhet.