Last Updated on 11/06/2026 by Kesjana
Të jesh një “gjeni” apo kampion që në fëmijëri nuk garanton domosdoshmërisht një të ardhme të shkëlqyer. Sipas një studimi që analizoi rreth 35 mijë karriera sportistësh, shkencëtarësh, muzikantësh dhe shahistësh, vetëm një pjesë e vogël e fëmijëve të talentuar arrijnë të mbeten në majat e suksesit edhe si të rritur. Psikologu David Feldon nga Utah State University zbuloi se 90% e njerëzve që shkëlqyen në moshë të rritur nuk ishin fëmijë të jashtëzakonshëm në të njëjtën fushë. Përkundrazi, ata kishin provuar aktivitete të ndryshme përpara se të gjenin atë ku do të spikasnin. Në mesatare, vetëm 10% e fëmijëve që arrijnë rezultate të mëdha në moshë të hershme vazhdojnë të jenë në nivelet më të larta edhe si të rritur. Tek sportistët kjo përqindje arrin në rreth 18%.
Përvoja të ndryshme vlejnë më shumë
Studimi tregon se karakteristikat që zakonisht lidhen me “fëmijët gjeni”, specializimi shumë i hershëm, përparimi i shpejtë dhe stërvitja intensive në një disiplinë të vetme, shpesh mungojnë te njerëzit që arrijnë sukses të madh në moshë të rritur. Sipas Feldonit, një fëmijëri me përvoja të larmishme dhe pa presion të tepruar ndihmon në zhvillimin e aftësive më fleksibël të të mësuarit. Kjo i ndihmon individët të zbulojnë më vonë fushën ku mund të japin maksimumin e tyre.
Gjithashtu, ngarkesat më të moderuara në stërvitje apo praktikë ulin rrezikun e:
lodhjes psikologjike (burnout);
dëmtimeve fizike;
humbjes së motivimit;
dhe braktisjes së hershme të aktivitetit.
Një mësim për prindërit
Studimi sugjeron se ushtrimi i presionit të madh mbi fëmijët që konsiderohen “gjeni” ose kampionë mund të ketë efekt të kundërt. Në vend që të përqendrohen vetëm në një aktivitet, fëmijët përfitojnë më shumë kur kanë mundësi të eksplorojnë interesa të ndryshme, të luajnë, të eksperimentojnë dhe të zhvillohen në mënyrë të balancuar. Talenti i hershëm nuk është garanci për sukses në të ardhmen. Shpesh, suksesi i qëndrueshëm ndërtohet nga kurioziteti, përvoja e larmishme, këmbëngulja dhe gjetja e pasionit të duhur me kalimin e kohës./kb