Në marsin e vitit 1920, vetëm pak vite pas përfundimit të Luftës së Parë Botërore, Gjermania u përball me një krizë të rëndë politike që kërcënoi seriozisht ekzistencën e republikës së re demokratike. Ngjarja që hyri në histori si Kapp Putsch ishte një përpjekje për grusht shteti që synonte rrëzimin e sistemit të ri politik të vendit dhe rikthimin e një regjimi autoritar.
Fillimi i marshimit drejt Berlinit
Kriza shpërtheu më 13 mars 1920, kur Brigada Detare Ehrhardt, një formacion paramilitar i përbërë nga ish-ushtarë të luftës dhe pjesë e strukturave të njohura si Freikorps, mori urdhër të marshonte drejt Berlinit. Kjo njësi refuzoi të shpërbëhej, siç kërkohej nga qeveria gjermane në përputhje me detyrimet e vendosura pas luftës.
Në krye të rebelimit u vendosën dy figura kryesore të krahut nacionalist: politikani Wolfgang Kapp dhe gjenerali Walther von Lüttwitz. Ata synonin të përmbysnin rendin politik të krijuar pas Revolucioni gjerman i viteve 1918–1919, i cili kishte rrëzuar Perandorinë Gjermane dhe kishte hapur rrugën për krijimin e Republika e Vajmarit.
Qeveria në arrati
Kur trupat rebele hynë në Berlin, qeveria legjitime e republikës u detyrua të largohej nga kryeqyteti dhe të vendosej përkohësisht në qytetin e Stuttgart. Rebelët shpallën një qeveri të re dhe Wolfgang Kapp u vetëshpall kancelar.
Megjithatë, pavarësisht marrjes së kontrollit të kryeqytetit, komplotistët nuk arritën të siguronin mbështetjen e administratës shtetërore, të bankave dhe të aparatit burokratik. Aparati i shtetit mbeti i paralizuar, ndërsa qeveria legjitime kërkoi rezistencë civile.
Greva që rrëzoi grushtin e shtetit
Vendimtare për fatin e rebelimit u bë thirrja për një grevë të përgjithshme. Sindikatat, partitë e majta dhe një pjesë e madhe e popullsisë iu përgjigjën menjëherë. Brenda pak ditësh, rrjeti hekurudhor, energjia elektrike, administrata dhe ekonomia e vendit u bllokuan.
Greva paralizoi funksionimin e shtetit dhe e bëri të pamundur qeverisjen nga rebelët. Vetëm katër ditë pas fillimit të saj, grushti i shtetit u shemb. Wolfgang Kapp u detyrua të largohej nga vendi, ndërsa përpjekja për të rrëzuar republikën përfundoi në dështim.
Një paralajmërim për të ardhmen
Edhe pse Kapp Putsch zgjati vetëm disa ditë, ai tregoi se sa e brishtë ishte Republika e Vajmarit në vitet e para të ekzistencës së saj. Nacionalistët, monarkistët dhe një pjesë e elitave ushtarake nuk e kishin pranuar kurrë plotësisht rendin e ri demokratik.
Ngjarja u bë një paralajmërim i hershëm për tensionet e thella politike që do të shoqëronin Gjermaninë gjatë viteve 1920 dhe që, një dekadë më vonë, do të hapnin rrugën për ngritjen e forcave ekstremiste dhe përfundimisht për ardhjen në pushtet të nazizmit.
Kështu, grushti i dështuar i marsit 1920 mbeti në histori jo vetëm si një rebelim i shkurtër ushtarak, por edhe si një shenjë e qartë se demokracia gjermane e pasluftës ishte ende një ndërtim i brishtë mbi një shoqëri të përçarë.
Përgatiti: L.Veizi