Në agimin e 9 prillit 1989, rrugët e Tbilisit, kryeqytetit të Gjeorgjia, u mbushën me heshtje dhe ankth. Për disa ditë me radhë, mijëra qytetarë – shumica të rinj, gra dhe studentë – kishin dalë në një demonstrim paqësor përpara ndërtesës së parlamentit, duke kërkuar një gjë që për dekada ishte konsideruar e ndaluar: pavarësinë nga Bashkimi Sovjetik.
Protesta kishte marrë formën e një rezistence civile të qetë, të përforcuar edhe nga një grevë urie. Flamuj kombëtarë, këngë dhe thirrje për liri mbushnin ajrin e një qyteti që dukej se po zgjohej nga një gjumë i gjatë politik. Por ajo që do të ndodhte më pas, do të mbetej e gdhendur në kujtesën kolektive si një nga episodet më tragjike të fundit të epokës sovjetike.
Në orët e para të mëngjesit, forcat e Ushtrisë Sovjetike ndërhynë për të shpërndarë turmën. Operacioni, që sipas autoriteteve synonte rikthimin e rendit, u shndërrua në një akt brutal dhune. Ushtarët përdorën gaz helmues dhe mjete të forta për të shtypur protestuesit e paarmatosur. Brenda pak minutash, sheshi u kthye në një skenë paniku dhe tragjedie.
Bilanci ishte i rëndë: 20 të vdekur dhe qindra të plagosur. Shumica e viktimave ishin gra të reja, një fakt që e bëri ngjarjen edhe më tronditëse për opinionin publik, brenda dhe jashtë Bashkimit Sovjetik.
Të nesërmen, më 10 prill, Tbilisi nuk ishte më i njëjti qytet. Një grevë e përgjithshme përfshiu kryeqytetin dhe më gjerë gjithë Gjeorgjinë. Autoritetet shpallën një periudhë zie 40-ditore, ndërsa mijëra njerëz derdheshin në rrugë për të nderuar viktimat. Vendi i masakrës u mbulua nga male lulesh – një simbol i dhimbjes, por edhe i vendosmërisë për të mos harruar.
Edhe pse u shpall gjendja e jashtëzakonshme, protestat nuk u ndalën. Përkundrazi, ato u shndërruan në një lëvizje edhe më të fortë kombëtare, duke përshpejtuar proceset që do të çonin në shpalljen e pavarësisë së Gjeorgjisë dy vite më vonë, në vitin 1991.
Masakra e Tbilisit mbetet një pikë kthese historike – një moment kur frika u përplas me guximin, dhe kur një regjim në rënie u përpoq të ruante kontrollin përmes forcës. Por siç dëshmoi historia, gjaku i derdhur atë mëngjes nuk e ndali aspiratën për liri – përkundrazi, e bëri atë të pakthyeshme.
Përgatiti: L.Veizi