Në prill të vitit 1941, në një botë që po rrëshqiste gjithnjë e më thellë në kaosin e Luftës së Dytë Botërore, dy fuqi të mëdha vendosën të shmangnin përplasjen direkte. Bashkimi Sovjetik dhe Japonia nënshkruan një pakt neutraliteti, i njohur si Pakti i Mos-sulmimit Sovjeto-Japonez, duke garantuar se nuk do të sulmonin njëra-tjetrën.
Ky vendim nuk erdhi rastësisht. Vetëm dy vite më parë, në vitin 1939, përplasjet e armatosura në kufijtë e Mongolisë – të njohura si Beteja e Khalkhin Gol – kishin treguar se një luftë e hapur mes dy vendeve do të ishte e kushtueshme dhe e rrezikshme për të dyja palët. Përballë një Evrope në flakë dhe një Azie në tension të vazhdueshëm, neutraliteti u bë një zgjedhje strategjike.
Për Josif Stalin, ky pakt ishte një mënyrë për të siguruar kufirin lindor, ndërsa përgatitej për kërcënimin gjithnjë në rritje nga Gjermania naziste. Nga ana tjetër, Japonia mund të përqendronte forcat e saj në luftën në Kinë dhe në zgjerimin drejt Paqësorit, pa frikën e një fronti të ri në veri.
Megjithatë, kjo marrëveshje ishte më shumë një armëpushim i përkohshëm sesa një paqe e qëndrueshme. Gjatë viteve të luftës, të dy vendet respektuan në përgjithësi neutralitetin, edhe pse luftonin kundër aleatëve të njëri-tjetrit: Bashkimi Sovjetik kundër Gjermanisë, ndërsa Japonia kundër fuqive perëndimore si Shtetet e Bashkuara dhe Britania.
Në gusht të vitit 1945, kur fundi i luftës po afrohej, gjithçka ndryshoi. Bashkimi Sovjetik shpalli zyrtarisht anulimin e paktit dhe nisi ofensivën kundër forcave japoneze në Mançuri. Ky ndërhyrje, e kombinuar me bombardimet atomike amerikane, përshpejtoi kapitullimin e Japonisë dhe mbylljen përfundimtare të luftës.
Kështu, Pakti i Mos-sulmimit i vitit 1941 mbetet një shembull i qartë se si diplomacia në kohë lufte nuk është gjithmonë një akt besimi, por shpesh një llogaritje e ftohtë e interesave dhe e kohës.